Γράφει: Παναγιώτης Σιδηρόπουλος

Η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων από την επέλαση των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και η μέριμνα για τις συνθήκες εργασίας, η απλοποίηση του φορολογικού συστήματος και η κατάργηση των έμφυλων διακρίσεων στις απολαβές είναι μερικά από τα βασικά αιτήματα των Ευρωπαίων συγγραφέων όπως τέθηκαν από το EWC στα κεντρικά θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Η Εταιρεία Συγγραφέων, ύστερα από εισήγηση της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων του ΔΣ της Εταιρείας Συγγραφέων (Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Χρήστος Αστερίου, Γιάννης Δούκας, Νίκος Ερηνάκης, Λένα Καλλέργη, Δημοσθένης Παπαμάρκος, Μαρία Φακίνου), δηλώνει πάντοτε στο πλευρό του European Writers' Council (EWC), του οποίου είναι μέλος για περισσότερο από 30 χρόνια, και στηρίζει τις πρωτοβουλίες του για την προάσπιση των δικαιωμάτων των συγγραφέων. 

Στις 8 Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια μιας στρογγυλής τράπεζας στις Βρυξέλλες για τις συνθήκες εργασίας των καλλιτεχνών, το EWC παρουσίασε τα αιτήματα των Ευρωπαίων συγγραφέων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Τόνισε ότι πρέπει να υπάρξει μέριμνα για τις συνθήκες εργασίας μας, απλοποίηση του φορολογικού συστήματος (καθώς συχνά οι συγγραφείς εργάζονται διεθνώς), κατάργηση των διακρίσεων μεταξύ των φύλων στις αποζημιώσεις. Οι συγγραφείς δικαιούνται, όπως όλοι/ες οι εργαζόμενο/ες συντάξεις, ασφάλιση, αναρρωτικές και γονικές άδειες, καθώς και αμοιβή για την «αόρατη δουλειά» τους (όπως είναι η έρευνα). Τόνισε επίσης τα μεγάλα ζητήματα που έχουν ανακύψει στο πεδίο των πνευματικών δικαιωμάτων από τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). 

«Η συντριπτική πλειονότητα των μοντέλων ΤΝ έχουν εκπαιδευτεί παράνομα σε έργα που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα χωρίς τη συγκατάθεση των δημιουργών ή αποζημίωση. Βασική και απαράβατη αρχή μας είναι το τρίπτυχο: έγκριση, αμοιβή, διαφάνεια.»

Θυμίζουμε ότι τον Νοέμβριο, η Amazon ανακοίνωσε την υπηρεσία Kindle Translate που βασίζεται στην ΤΝ, η οποία προσφέρει μεταφράσεις ηλεκτρονικών βιβλίων. Λίγο πριν από τις γιορτές ο καναδικός εκδοτικός οίκος Harlequin με παγκόσμια διανομή έδωσε στους Γάλλους μεταφραστές του ένα «δώρο» –τους απέλυσε, γιατί «από εδώ και στο εξής, σκοπεύει να βασίζεται στην αυτόματη μετάφραση». Οι τεχνολογικοί κολοσσοί (Big Tech) έχουν συνηθίσει τους/τις αναγνώστες/τριες στην ιδέα ότι τα βιβλία μας είναι δωρεάν αγαθά. Τα χρησιμοποιούν ως «δεδομένα» χωρίς να ζητούν την άδειά μας, χωρίς αποζημίωση, χωρίς να μας ενημερώνουν. 

Η μέθοδος του «βρασμού του βατράχου» συνεχίζει να εφαρμόζεται. Σχεδόν κάθε εβδομάδα μαθαίνουμε για νέες αποφάσεις των Εταιρειών, που οικειοποιούνται τους καρπούς της εργασίας μας. Σε αντίθεση με τους/τις συγγραφείς, οι τεχνολογικοί κολοσσοί αυξάνουν την κερδοφορία τους από αυτή την πρακτική. 

Αλλά αντιστεκόμαστε. Αγωνιζόμαστε, ευαισθητοποιούμε. 

Και παρεμβαίνουμε στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Το EWC λειτουργεί στο επίκεντρο των διαδικασιών αυτών, όπου διαμορφώνεται η Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την ΤΝ. Στηρίζουμε τις προτάσεις του για την τροποποίηση της Οδηγίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην ψηφιακή ενιαία αγορά (Οδηγία (ΕΕ) 2019/790 για τον CDSM) στην κρίσιμη ψηφοφορία της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (JURI) τον Ιανουάριο 2026. 

Η ανθρώπινη δημιουργικότητα πρέπει να προστατεύεται. Για κάθε χρήση της δουλειάς μας πρέπει να πληρωνόμαστε. Η λογοτεχνία δεν είναι πολυτέλεια, είναι εφόδιο και πλεονέκτημα του ανθρώπινου πολιτισμού. 

Η Εταιρεία Συγγραφέων θα έχει τη χαρά να φιλοξενήσει την Αντιπρόεδρο του EWC Maïa Bensimon η οποία και θα μιλήσει στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου μας «Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα. Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», στις 27 και 28 Φεβρουαρίου 2026.