Γράφει: Λεύκη Σαραντινού

Ο Kώστας Δικαίος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Σπούδασε Πολιτική Eπιστήμη στην Πάντειο (1987), και  στο Eδιμβούργο (διδακτορικό, 1992).

Τον Μάρτιο του 2005 ανέλαβε Λέκτορας στο Tμήμα Kοινωνικής Διοίκησης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και το 2020 εξελίχθηκε σε Αναπληρωτή Καθηγητή, στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του ΔΠΘ.

Είναι συν-συγγραφέας τού βιβλίου του ΕΑΠ για την Πολιτική Υγείας. Έχει επιμεληθεί (και σε μεγάλο βαθμό συγγράψει) έναν τόμο για την Ιστορία της Κοινωνικής Πολιτικής (Gutenberg, 2010), όπως και ένα ειδικό αφιέρωμα για το δημοψήφισμα σκωτικής ανεξαρτησίας στο περιοδικό Τετράδια Πολιτικής Επιστήμης, τ. 8 (Ι. Σιδέρης, 2016). Είναι επίσης συν-συγγραφέας (με τους Θάνο Καρμπέρη και Νίκο Πολύζο) σε τόμο με αντικείμενο την Οργάνωση και Διοίκηση Κοινωνικών Υπηρεσιών (Gutenberg, 2017).

Το ανά χείρας έργο είναι το πρώτο του δημοσιευμένο λογοτεχνικό.

Από το 2006 ζει στην Κομοτηνή. Το ιστορικό του μυθιστόρημα με τίτλο «Στόχος Ωρίων: Κέδρος Δονούσας» μας αφηγείται την άγνωστη ιστορία ενός πλοίου κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και αποτελεί την παρθενική του εμφάνιση στον χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας.

Κατ’ αρχάς, για να κατανοήσουν οι αναγνώστες μας περί τίνος πρόκειται, θα ήθελα να μας πείτε δυο λόγια για την ιστορία αυτού του εφτάψυχου πλοίου, του «Ωρίων», που αποτέλεσε και το έναυσμα για τη συγγραφή του βιβλίου σας.

Έχετε δίκιο να λέτε το πλοίο ‘επτάψυχο’. Η αληθινή ιστορία του πλησιάζει ή και ξεπερνά την φαντασία, και αυτό μάλιστα σε συνδυασμό με ιστορικά γεγονότα και εξελίξεις στην Πατρίδα μας. Κατασκευάστηκε στην Ολλανδία το 1920, και αρχικά ανήκε σε Ολλανδική ναυτιλιακή εταιρεία, που αργότερα το πούλησε σε γαλλική. Το 1932 αποκτήθηκε από ελληνική εταιρεία και ονομάστηκε ‘Καρλόβασι’. Το 1936 ενετάχθη στο τότε Βασιλικό Πολεμικό Ναυτικό ως βοηθητικό τροφοδοσίας φάρων (‘φαρόπλοιο’) και έλαβε το όνομα ‘Ωρίων’. Η ενδιαφέρουσα περιπέτειά του ξεκινά σιγά-σιγά, όπως είπα και πριν σε συνδυασμό σε σύμπτωση με την ελληνική ιστορία. 

Ένα γεγονός που έχει περάσει στα πολύ ‘ψιλά’ τής ιστορίας είναι στις 12 Ιουλίου 1940, πριν δηλαδή τον τορπιλισμό τής ‘Έλλης’, ο ‘Ωρίων’ βρίσκεται σε αποστολή και εφοδιάζει τον φάρο Άγριας Γραμβούσας στον Κίσσαμο Κρήτης.  Δέχεται επίθεση από 3 τρία Ιταλικά αεροσκάφη, τα οποία επιτίθενται και σε άκατο ‘Ωρίωνος’, και κατόπιν και στον ίδιο τον ‘Ωρίωνα’, οπότε και σπεύδει σε βοήθειά του το αντιτορπιλικό ‘Ύδρα’. 

Στις 22-24 Απριλίου 1941, και ενώ το μέτωπο έχει ‘σπάσει’ και οι Γερμανοί πλησιάζουν την Αθήνα ο στόλος βρίσκεται στην Βουλιαγμένη σε διαδικασία υποχώρησης προς Κρήτη και Αίγυπτο, οπότε και δέχεται τρομακτική επίθεση από την Λουφτβαφε, και ο Ωρίων υφίσταται εκτεταμένες ζημιές με αποτέλεσμα να εγκαταλειφθεί μισοβυθισμένος. Τον Μάϊο οι Γερμανοί τον ανελκύουν, το επισκευάζουν και τον εντάσσουν στον γερμανικό στόλο ως πολεμική λεία. Γερμανική σημαία, γερμανικό πλήρωμα. Προβαίνουν δε, και σε ελάχιστη αλλαγή ονομασίας, Orion, με γερμανικούς πλέον χαρακτήρες.

Στις 22 Αυγούστου 1943, ελληνική αντιστασιακή οργάνωση -η ‘Υβόννη’- υπονομεύει με εκρηκτικά και μισοβυθίζει τον πλοίο μέσα στο λιμάνι τού Πειραιώς. Οι Γερμανοί το επισκευάζουν.

Σχεδόν ένα έτος μετά στις 9 Αυγούστου 1944 το ελληνικό υποβρύχιο ‘Πιπίνος’ τορπιλίζει το Orion στο Καρλόβασι Σάμου, με μηδενικά σχεδόν αποτελέσματα. Στην συνέχεια ο ‘Πιπίνος’ βυθίζει το γερμανικό αντιτορπιλικό που προστάτευε το Orion, και εκτοξεύει δύο ακόμη τορπίλες προς το πλοίο ‘μας’, το οποίο την γλιτώνει μία ακόμη φορά!!

Το οριστικό τέλος έρχεται στις 23 Σεπτεμβρίου με επίθεση και βομβαρδισμό από την βρετανική RAF, τρεις εβδομάδες σχεδόν πριν την απελευθέρωση των Αθηνών. 

Πραγματικά εντυπωσιακή η ιστορία του πλοίου! Η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου σας δόθηκε από την επίσκεψή σας στη νήσο Δονούσα; Για ποιον λόγο σας εντυπωσίασε τόσο το βυθισμένο πλοίο «Ωρίων» εκεί;

Μία μικρή διόρθωση αν επιτρέπετε και μία επισήμανση. Δεν ήταν μία επίσκεψη στην Δονούσα, αλλά πολλές. Από το 1998 κάνω τις διακοπές μου στην Δονούσα. Όσο αφορά τον εντυπωσιασμό, σάς προτείνω να πάτε στην Δονούσα στον Κέδρο, να πάρετε μία μάσκα, να κάνετε μακροβούτι και η απάντηση θα δοθεί βιωματικά. Επίσης με είχε στεναχωρήσει ότι λίγοι ήξεραν την ιστορία τού πλοίου και ότι κυκλοφορούσαν αρκετές ανακρίβειες μην πώ υπερβολικά λάθη, οπότε και επιτρέψτε μου μια ακόμη φορά δυσαρεστήθηκα και ενοχλήθηκα. Τι κάνει ένας επιστήμονας σε αυτή την κατάσταση; Ψάχνει ορθές πηγές, ακριβή γεγονότα και γράφει.

Σωστά! Έτσι κάνει ένας επιστήμονας! Γιατί όμως να το κάνει αυτό; Τι στόχους έχει; Πρωταρχικός στόχος κατά τη συγγραφή του βιβλίου σας ήταν η ανάδειξη άγνωστων γεγονότων της νεοελληνικής ιστορίας ή η ανάδειξη των «καλών» Γερμανών κατά την περίοδο της Κατοχής και οι σχέσεις τους με τους Έλληνες;

Δεν νομίζω να υπήρξε ένας στόχος ούτε καν ένας πρωταρχικός στόχος αλλά πολλοί. Ναι είναι η ανάδειξη τής ιστορίας τού πλοίου -ίσως μάλιστα έτσι και να ξεκίνησα-, αλλά στην συνέχεια ήλθαν και άλλα, όπως οι χαρακτήρες των ηρώων η ιστορία τής Δονούσας, η παρουσίαση κάποιων απόψεών μου για τα θρησκευτικά και τα πατριωτικά, για ηθικά διλήμματα, και φυσικά όπως λέτε η ανάδειξη, εγώ θα έλεγα παρουσίαση των αριθμητικά ελάχιστων ‘καλών’ Γερμανών, μια προσπάθεια να δούμε μια ξεχασμένη πτυχή τής ευρωπαϊκής ιστορίας, χωρίς φυσικά να ξεχνάμε ή να απενοχοποιούμε την αθλιότητα και την τραγωδία τού ναζισμού. Όπως και κάποιες αναφορές σε γενικότερη ιστορία και αυτό που μερικές φορές λέμε ‘μικρο-ιστορία’. Λίγο απ’ όλα λοιπόν με την ελπίδα πως οι αναγνώστες δεν θα πούν πως τα έκανα σαλάτα! 

Αυτή είναι και η γοητεία, πολυθεματικότητα στα βιβλία! Μιας και μιλάμε γ8ια μείξεις, στ’ αλήθεια το πλοίο «Ωρίων» είχε μεικτό πλήρωμα κατά τη διάρκεια του πολέμου ή αυτό ήταν δικό σας εφεύρημα για τις ανάγκες της συγγραφής; Γνωρίζετε αν υπήρξαν και άλλα τέτοια ελληνικά πλοία που επιτάχθηκαν για τις ανάγκες των κατακτητών;

Όχι! Το μεικτό πλήρωμα είναι δική μου αυθαίρετη μυθοπλασία, αλλιώς όμως δεν θα υπήρχε το μυθιστόρημα. Πώς αλλιώς θα είχαμε συγκρούσεις, εντάσεις, αντιπαραθέσεις, διλήμματα και λοιπά; Ίσως -τονίζω ίσως- να υπήρξαν είτε στο κατώτερο πλήρωμα, είτε στις επικοινωνίες ένας δυό Έλληνες, αλλά και αυτό δεν το γνωρίζω με επάρκεια ώστε να το αναφέρω. Υποθέτω ότι είχαν επιταχθεί και άλλα πλοία, δεν διαθέτω όμως πιστοποιημένο κατάλογο. 

Μιλήστε μας για τους εκ διαμέτρου αντίθετους χαρακτήρες του ναζί Φίσσκοφφ, του «καλού» Γερμανού Λούντβιχ Μύλλερ και του πλοιάρχου Στρατή Πετρέλλη. Ποιους κόσμους αντιπροσωπεύουν;

Ο Φίσσκοφφ είναι ο φανατικός, απόλυτος μέσα στις ακραίες ιδεοληψίες του. Είναι εμμονικός, και αντιπροσωπεύει τους άκριτα ταγμένους σε έναν ‘φύρερ’ και σε ένα ‘ράϊχ’, στον βαθμό που καταστρέφουν αλλά είναι πρόθυμοι και να αυτοκαταστραφούν. Είναι η αθλιότητα τού ναζισμού, ενώ θα μπορούσε σε ατομικό επίπεδο να μην είναι ‘κακός άνθρωπος’, είναι τόσο φανατικός –όπως και φρονώ πολλοί ναζί τής εποχής του- που καταλήγει κάθαρμα. (και συνέχισε συνοφρυωμένος): Οι άνθρωποι αυτοί είναι ίσως και οι πλέον επικίνδυνοι, δεν έχουν προσωπικές επιθυμίες, δεν μπορείς να τους δελεάσεις με κάτι άλλο, αλλά επίσης δεν έχουν την παραμικρή αναστολή.

Ο Λουντβιχ είναι το ακριβώς αντίθετο. Έχει αναστολές, οι αρχές του είναι στον αντίποδα εκείνων τού Φισσκοφφ, αλλά μπορείς επίσης να τον καλοπιάσεις και με ένα τσίπουρο. Είναι, όπως λέει και ο ίδιος, ο Γερμανός τής Βαϊμάρης, τού Γκαίτε, τού Μπετόβεν, των ποιητών, ίσως δε και του Μαρξ. Είναι η -ή έστω μαζί με τον Σνάϊντερ αντιπροσωπεύει την - Γερμανία που χάθηκε στα χρόνια τού ναζισμού, σε συνδυασμό με έναν ευαίσθητο χαρακτήρα. 

Ο Στρατής Πετρέλλης είναι το ήθος. Ο ταγμένος σε ηθικές αρχές ενίοτε ασύμβατες μεταξύ τους, ο πατριώτης και αντιστασιακός, ο αυστηρός και στοργικός, και από την άλλη πλευρά ο πλοίαρχος που θεωρεί τις ζωές όλων στο πλοίο του, ακόμη και των ναζί, σημαντικές επειδή έχει το ήθος τού Πλοιάρχου, εξ ού και το ασύμβατο των αρχών. Αντιπροσωπεύει κάτι που ίσως στα αλήθεια δεν υπάρχει – ή έστω υπάρχει σε λίγες εξαιρέσεις-, αλλά, -αν υπήρχε-, ο κόσμος μας μάλλον θα ήταν πιο όμορφος. Είναι κατά κάποιον τρόπο ο ευγενής (τόσο noble όσο και polite και kind) αστός, ο μυθιστορηματικός Φιλέας Φογκ, που είναι και πρότυπο για τον ίδιο τον Πετρέλλη, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι υπάρχει ακριβώς έτσι. Αν επιμείνετε στην ερώτηση αντιπροσωπεύει αυτό που δεν κατάφερα να είμαι (λυπημένο χαμόγελο).

Ναι, νομίζω ότι όλοι θα θέλαμε να ήμασταν σαν τον Πετρέλλη! Ο πιο αντιπαθητικός, πάντως, χαρακτήρας του βιβλίου σας είναι σίγουρα ο ναζί χερ Φίσσκοφφ. Αντιθέτως, τον τίτλο του πιο συμπαθητικού χαρακτήρα θα μπορούσαν επάξια να διεκδικήσουν τόσο ο Πετρέλλης, όσο ο Μύλλερ, αλλά και ο Ύπαρχος Σκαρλατίδης. Ποιος είναι για εσάς ο πιο συμπαθητικός;

Για κακό και αντιπαθητικό χαρακτήρα μην ξεχνάτε και τον ‘Ράους’. Δεν φθάνει ότι είναι ναζί, φανατικός, θρασύς και λοιπά, είναι και παλιάνθρωπος, κλέφτης, λαθρέμπορος και άλλα. Και σαν να μην επαρκούν αυτά και γλείφτης και θρασύδειλος. Εχει βέβαια δευτερεύοντα ρόλο, οπότε ας μην τού δίνουμε τόση σημασία.   

Για συμπαθητικό χαρακτήρα μην ξεχνάτε τον Δρα Σνάϊντερ και την επιστημονική του αξιοπρέπεια και αγάπη για τα τέκνα του,  τον Δημήτρη Δαλαμπίνη με την συστολή του μέχρι να θυμώσει, αλλά και τον εύθυμο σκωπτικό ριμαδόρο Τάσο Κωκιδιά. Εμένα προσωπικά μού είναι αρκετά συμπαθής διότι και εγώ προσπαθώ ομοιοκατάληκτα και διότι το Τάσος Κωκιδιάς είναι αναγραμματισμός τού Κώστας Δικαίος!! (χαμόγελο)

Προσωπικά, δεν μπορώ να πω ποιος είναι ο πλέον συμπαθής, διότι και οι τρεις δέχθηκαν να μπούν στις σελίδες τού βιβλίου μου, με τίμησαν, δεν θέλω να χαλάσω χατίρι. Θυμάμαι μια φορά στο Δημοτικό (στην Τρίτη τάξη;) η δασκάλα μάς έβαλε έκθεση ‘ο καλύτερός μου φίλος’, και εγώ για να μην στεναχωρήσω κανέναν έγραψα ‘το ξέρω ότι θα είμαι εκτός θέματος, αλλά θα γράψω για την φιλία’. Από την άλλη τολμώ να αναφέρω ότι άνθρωπος που έπαιξε ρόλο στο όλο εγχείρημα τού βιβλίου, έχει πει πως δεν μπορεί να συμπαθήσει τον Καπετάν-Στρατή, είναι υπερβολικά άψογος, τού δίνει στα νεύρα.

Επιτρέψτε όμως να πετάξω πίσω το μπαλλάκι και να ρωτήσω εσάς ή κάθε αναγνώστη και αναγνώστρια (αφότου φυσικά διαβάσουν το βιβλίο): ‘εσύ ποιον βρίσκεις πλέον συμπαθητικό; Ή για να γίνω σαφέστερος: ποιον από τους τρεις ή έξι θα ήθελες για μπαμπά, για αδελφό, για φίλο, ή και φίλο-σύντροφό σου οι κοπέλες;’. (πονηρό κλείσιμο ματιού).

Τον Πετρέλλη βέβαια! Πέρα από το ήθος και τον χαρακτήρα, επιλέξατε να παρουσιάσετε τον πλοίαρχο Πετρέλλη ως επιφυλακτικό με τα θεία, πράγμα κάπως σπάνιο για εκείνη την εποχή. Υπήρχε κάποιος λόγος για αυτό ή ήταν τυχαίο;

Ως προς την εποχή μπορεί να έχετε κάποιο δίκιο, αλλά τίποτε δεν αποκλείεται. Κατά κύριο λόγο όμως ήθελα και θέλω να προβώ σε μία συζήτηση για τις διαβαθμίσεις τής θρησκευτικής πίστης, και την αφοσίωση στην πίστη. Το ότι έβαλα σε αυτήν την θέση τον Πετρέλλη είναι μάλλον κάτι που προέκυψε την ώρα τής συγγραφής, χωρίς άλλη σημειωτική διάσταση. Ίσως οφείλεται στις βάρδιες με τον περισσότερο Χριστιανό Σκαρλατίδη. Αν ήταν άλλες οι βάρδιες δεν είναι απίθανο τις απόψεις αυτές να τις εκφράσει άλλος. Είμαι πολιτικός επιστήμων και συγγραφέας, τις βάρδιες όμως δεν τις όρισα εγώ, τις όρισε ο Καπετάν-Στρατής, και οι διάλογοι προέκυψαν!! (γέλια).

Στο βιβλίο σας παρουσιάζετε τις συνθήκες ζωής για τους κατοίκους της απομονωμένης νήσου Δονούσας ως παρόμοιες με εκείνες που υπήρχαν εκεί και πριν από την Κατοχή. Γιατί οι συνθήκες διαβίωσης κατά τη διάρκεια της γερμανικής και της ιταλικής κατοχής στα απομακρυσμένα νησιά δεν άλλαξαν τόσο πολύ όσο στις πόλεις της Ελλάδας;

Λίγη προσοχή εδώ στα ιστορικά στοιχεία. Σε ένα συνέδριο για Νάξο και Κυκλάδες προ ολίγου καιρού, παρουσίασα τα στοιχεία αυτά, ενώ μία άλλη εισήγηση αναφέρθηκε σε άθλιες συνθήκες σε χωριά τής Νάξου, οπότε και οι δύο εισηγητές εκφράσαμε την απορία μας. Νομίζω όμως ότι στην περίπτωση τής Δονούσας συντείνουν δύο – τρία πράγματα. Το νησί δεν είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, ήταν σχετικά εύκολα ελεγχόμενο από απόσταση, οπότε δεν χρειάστηκε οι κατακτητές να βάλουν μόνιμη φρουρά. Επίσης ήταν τόσο λιτό για να μην πώ φτωχό από την αρχή, πριν την κατοχή, οπότε οι κατακτητές δεν είχαν και τι να αρπάξουν, ούτως ή άλλως, πέρα από κάποιο μηνιάτικο ιταλικό πλιάτσικο, όπως μού διηγήθηκαν ηλικιωμένοι νησιώτες και νησιώτισσες. Τέλος ήσαν όλοι συνηθισμένοι στο περιορισμένο μεροδούλι, μεροφάϊ, οπότε και έσφιξαν λίγο το ζωνάρι, δείχνοντας και αλληλεγγύη σε γείτονες και συγγενείς.

Με αφορμή τη διένεξη του ναζί Φίσσκοφφ και του Ύπαρχου Σκαρλατίδη εκφράζετε ορθώς στο βιβλίο σας το αντικρουόμενο περιεχόμενο των όρων εθνικιστής και πατριώτης. Μιλήστε μας για αυτό και για το αν πιστεύετε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι της χώρας και του πλανήτη μας ανήκουν στην πρώτη ή τη δεύτερη κατηγορία.

Πατριώτης είναι αυτός που αγαπά την χώρα του, χαίρεται τις παραδόσεις και τον πολιτισμό της, είναι περήφανος για αυτά, αλλά την ίδια στιγμή σέβεται και τους άλλους, θέλει να προοδεύουν, είναι πιθανόν και διεθνιστής και ειρηνιστής. Ο εθνικιστής θέλει την υπεροχή και επιβολή. Δεν ξέρω αν ο Σκαρλατίδης είχε διαβάσει Καμύ, αλλά ‘ήταν τόσο πατριώτης που δεν μπορούσε να γίνει εθνικιστής’. Αντίθετα ο Φισσκοφφ ήταν εθνικιστής, αν είχε διαβάσει Καμύ θα ήθελε να τον φονεύσει και δεν θα μπορούσε να γίνει πατριώτης. Όσο για το τι συμβαίνει σήμερα, θα ήθελα να είμαστε όλοι πατριώτες (ο καθένας για την δική του πατρίδα), ειρηνιστές και διεθνιστές (για τον πλανήτη μας), αν και βλέποντας τις εξελίξεις γύρω μου πολύ φοβάμαι πως αυτό δεν συμβαίνει. Προσπαθώ όμως να είμαι αισιόδοξος, και ελπίζω πως κάποτε θα γίνει.

Μακάρι, αλλά κι εγώ δεν το πιστεύω…Υπήρξε κάποιος ιδιαίτερος λόγος που κάνατε τον Σκαρλατίδη Πόντιο στην καταγωγή-και όχι, ας πούμε, Κρητικό, Σαρακατσάνο, Καππαδόκη ή Βορειοηπειρώτη για παράδειγμα,- ή ήταν τυχαία επιλογή;

Είμαι νότιος στην καταγωγή, ‘κάτω από το αυλάκι’, παλαιοελλαδίτης στο δεν έχει άλλο. Όμως τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια ζω στην Κομοτηνή, πολλοί φίλοι και περισσότεροι φοιτητές είναι Πόντιοι. Δεν μπορούσα να κρατήσω έξω από το μυθιστόρημα ένα σημαντικό κομμάτι τής Ελλάδας.

Το βιβλίο σας τελειώνει με την αναγγελία ενός γάμου μεταξύ ενός «καλού» Γερμανού και μιας Ελληνίδας. Πιστεύετε πως αυτό είναι ακόμη ένα θέμα ταμπού, όχι μόνο για την ελληνική, αλλά για όλες τις κοινωνίες της Ευρώπης που γνώρισαν τη ναζιστική κατοχή ή είναι κάτι που έχει ξεπεραστεί σήμερα;

Ας μην ξεχνάμε την συγκινητική παιδική -ή ορθότερα βρεφική- ιστορία τής -αγαπητής σε όλους μας πιστεύω- κυρίας Μαρίζας Κωχ. Σήμερα αυτά έχουν ξεπεραστεί, όσοι δεν τα ξεπερνούν είναι στα όρια ενός στενού εθνικισμού. Έχω φίλους και γνωστούς σε οικογενειακή σχέση με Γερμανούς, Πέρσες και Τούρκους. Ο Σοφοκλής το εξηγεί υπέροχα: ‘έρως ανίκατε μάχαν’. Αλλά επίσης έχουν περάσει από τότε πάνω από ογδόντα έτη. Όπως είχα πεί πριν αρκετά χρόνια σε Γερμανούς φοιτητές στην Σκωτία όταν ήμουν και εγώ φοιτητής εκεί ‘δεν επιρρίπτω ευθύνες σε εσάς στην νέα γενιά, είμαι πρόθυμος να συγχωρέσω, αλλά δεν θα ξεχάσω ποτέ. Και τώρα ας κοιτάξουμε μαζί το κοινό ευρωπαϊκό μας μέλλον’, στα αγγλικά ακούγεται λίγο καλύτερο ‘I am willing to forgive, but I will never forget’ έβαλαν τα κεφάλια κάτω και είπαν ‘ευχαριστούμε’. (λίγα δάκρυα κύλησαν).

Το βιβλίο αυτό ήταν το πρώτο λογοτεχνικό σας πόνημα, σε σχέση με τα επιστημονικά συγγράμματα που έχετε γράψει ως τώρα. Απολαύσατε τη συγγραφή του περισσότερο ή λιγότερο από τα επιστημονικά σας δοκίμια; Ποια ήταν η διαφορά μεταξύ τους κατά τη συγγραφή;

Η απόλαυση που λέτε είναι κάτι διαφορετικό στην κάθε περίπτωση. Απολαμβάνω και τα δύο αλλά με διαφορετικό τρόπο και για διαφορετικούς λόγους. Και τα δύο απαιτούν συγκέντρωση, προσοχή και ενδελέχεια. Η επιστήμη απαιτεί περισσότερη τεκμηρίωση, η λογοτεχνία και μυθοπλασία περισσότερη φαντασία και θήρα λέξεων και εκφράσεων ώστε να είναι και αισθητικά όμορφο και γλαφυρό το κείμενο. Από την άλλη, το ιστορικό μυθιστόρημα θέλει και αυτό την τεκμηρίωσή του, και όπως ανέφερα και νωρίτερα, η ιστορική ακρίβεια ήταν ένα από τα κίνητρά μου.

Τι ήταν αυτό που σας δυσκόλεψε περισσότερο στη συγγραφή του εν λόγω βιβλίου;

Το ότι δεν είχα στοιχεία για την αληθινή πορεία τού Ωρίωνος μετά τον τορπιλισμό, και έτσι χρησιμοποίησα φαντασία και όχι ιστορία. Επίσης σε κάποιο βαθμό η ναυτική ορολογία και τρόπος επικοινωνίας, όπως και οι διαφορές στην ορολογία αυτή ανάμεσα στο εμπορικό και το πολεμικό ναυτικό. Τέλος μερικά αστρονομικά δεδομένα για την ώρα ανατολής κυρίως τού αστερισμού Ωρίωνος, αλλά σε αυτό με βοήθησε ο αδελφός μου και τα χόμπι του οπότε να μια ευκαιρία να τον ευχαριστήσω.

Μία ακόμη δυσκολία ήταν πως αρκετές φορές θέλησα να πετάξω τον Χερρ Φίσσκοφφ στην θάλασσα, τροφή για τα σκυλόψαρα, αλλά κρατήθηκα ίσως δε και σκεπτόμενος ‘τι φταίνε τα καημένα να πάθουν δηλητηρίαση;’ (γλυκόπικρο στοχαστικό χαμόγελο).

Όλοι οι αναγνώστες θα το ήθελαν αυτό πιστεύω! Στο βιβλίο σας κάποιοι ήρωες παρουσιάζονται να θαυμάζουν τα επιτεύγματα όχι μόνο της αρχαίας Ελλάδας στον πολιτισμό, αλλά και της σύγχρονης. Θεωρείτε ότι η ιστορία της χώρας μας στη σύγχρονη εποχή σε ό,τι αφορά τον τομέα του πολιτισμού διδάσκεται σήμερα στα παιδιά μας πλημμελώς σε σχέση με εκείνη της αρχαίας Ελλάδας; Μπορούμε να αλλάξουμε αυτή τη θεώρηση του κόσμου και της εκπαίδευσης, κι αν ναι πώς μπορεί να γίνει αυτό;

Δεν είμαι αρνητής τής αρχαίας Ελλάδος, κάθε άλλο. Φρονώ όμως πως πρέπει να ξεπεράσουμε την αρχαιοπληξία και αρχαιολαγνεία, και να δούμε και τα επιτεύγματα τής σύγχρονης, νέας Ελλάδος. Και αυτό όχι μόνον στην εκπαίδευση και στα προγράμματα των σχολείων, αλλά και στην καθημερινή μας ζωή, σκέψη και συζήτηση. Ναι, πράγματι η σύγχρονη Ελλάδα, πολιτισμός και τέχνη διδάσκεται στην καλύτερη και επιεικέστερη περίπτωση πλημμελώς. Το πώς θα αλλάξει αυτό δεν το ξέρω, ίσως πρέπει να ξεκινήσουμε από την επισήμανση και δυσθυμία τόσο την δική μου (που δεν έχει σημασία), όσο και αυτών που θα πείσω.

Σάς αρκεί το ένα λογοτεχνικό έργο ή το πρώτο θα φέρει και δεύτερο; Σχεδιάζετε κάτι καινούργιο;

Θέλω να συνεχίσω, έχω κάτι στο νου μου και υπάρχει ήδη η πρώτη σελίδα και ένα γενικό σχέδιο. Δεν είμαι Κινέζος, οι Κινέζοι λένε ότι μια μακρά πορεία ξεκινάει με ένα πρώτο μικρό βήμα. Η ιδέα είναι να γράψω κάτι που να σχετίζεται με τόπο, την Δονούσα και την Ελλάδα, γεγονότα και ήρωες, εν μέρει τους ίδιους σε άλλες φυσικά ηλικίες, αρκετά χρόνια μετά, κάνοντας και ιστορικές αναφορές στις περιόδους που μεσολάβησαν. Υπάρχει το σχέδιο και η επιθυμία, δεν ξέρω αν υπάρχει ο χρόνος. Μήπως ξέρετε εσείς κάποια κινέζικη παροιμία για το πού μπορεί να βρεί ένας πανεπιστημιακός χρόνο; (γέλια).

Σας ευχαριστώ θερμά!