Γράφει: ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΗΚΟΥΛΗΣ

Η Λίτσα Τότσκα είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ με μεταπτυχιακές σπουδές στο Media Management. Τακτικό μέλος της ΕΣΗΕΑ, μιλάει Αγγλικά και Γαλλικά. Έχει στο ενεργητικό της την επιμέλεια και παρουσίαση τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών, ντοκιμαντέρ και συνεργασίες με εφημερίδες και περιοδικά. Συμμετέχει με κείμενά της σε συλλογές διηγημάτων. Το «Όταν η Άλφα συνάντησε τον Έψιλον» είναι το πρώτο βιβλίο της με ιστορίες για το ενήλικο αναγνωστικό κοινό. Το βιβλίο της «Ο ουρανός μιλάει ελληνικά» με ελληνικούς μύθους για τους αστερισμούς συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2024, στην κατηγορία Βιβλίου Γνώσεων για παιδιά˙ κυκλοφορεί και στην αγγλική γλώσσα από τις εκδόσεις ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ. Η διασκευή της στο «Ασχημόπαπο» του Άντερσεν κυκλοφόρησε σε βιβλίο-CD από την Universal και έγινε παράσταση στο θέατρο Badminton. Επιμελείται και παρουσιάζει ραδιοφωνική πολιτιστική εκπομπή στο Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ.

Το «Όταν η Άλφα συνάντησε τον Έψιλον» αποτελεί το πρώτο βιβλίο σας το οποίο απευθύνεται στο ενήλικο αναγνωστικό κοινό. Πιστεύω ότι με αυτό θέλατε να προσφέρετε το ερέθισμα και την ευκαιρία στους αναγνώστες/αναγνώστριες να εισχωρήσουν στον συναισθηματικό κόσμο των γυναικών, να διαβάσουν τις σκέψεις τους και να βιώσουν στιγμές από την καθημερινότητά τους. Και όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο, το βιβλίο περιέχει «ιστορίες για γυναίκες που τόλμησαν να νιώσουν και για όσους θέλουν να τις ακούσουν». Θα θέλατε να μας μιλήσετε σχετικά;

Ορθές οι παρατηρήσεις σας. Νομίζω ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ηρωίδες μου, μοιάζουν με τους καρπούς των δέντρων. Λαχταράς να γευθείς τη γλύκα τους, απλώνεις το χέρι για να τους φτάσεις αλλά είναι ψηλά και δεν μπορείς. Έτσι, αποφασίζεις να σκαρφαλώσεις αλλά τα κλαδιά σε γρατζουνίζουν· χώρια που μπορεί να στραβοπατήσεις και να πέσεις. Οι ηρωίδες μου γρατζουνίζονται, πέφτουν, σηκώνονται και προσπαθούν ξανά για να γευθούν όσα ονειρεύονται κι ας τις ζώνουν συχνά οι αμφιβολίες και οι φόβοι. Οι ιστορίες τους  θα μπορούσαν να είναι σελίδες της δικής μας ζωής· ίσως λοιπόν οι επιλογές τους μας βοηθήσουν να δούμε τις καταστάσεις με μία άλλη ματιά. 

Αναφορικά με το ερώτημα σας, θεωρώ ότι απαιτεί γενναιότητα στο να αφεθείς στα συναισθήματά σου. Με τα χρόνια μαθαίνουμε να ασφαλιζόμαστε απέναντι στο εφήμερο του έρωτα και δεν τολμάμε να τριγυρίζουμε με την καρδιά…ξεκούμπωτη. 

Γυναίκες που βιώνουν τον χωρισμό, τη μοναξιά, τον πόνο, την απόρριψη, τη σχέση, το πάθος... Γυναίκες που παλεύουν, που αγωνίζονται, που στέκονται ξανά στα πόδια τους και προχωρούν παρακάτω. Ιστορίες που γράφονται καθημερινά δίπλα μας! Πόσο κοντά μας βρίσκεται η κάθε περίπτωση; 

Ίσως και να τις προσπεράσαμε τις ηρωίδες μου στον διάδρομο του σούπερ μάρκετ, να τις καλημερίσαμε στη γειτονιά ή να διασταυρωθήκαμε φευγαλέα σε κάποιο ταξίδι. Οι ιστορίες στην συντριπτική τους πλειοψηφία φωτίζουν τον μικρόκοσμο του καθημερινού που συχνά παραμένει «αόρατος» ή υποφωτισμένος γιατί κερδίζουν το ενδιαφέρον μας όσα κάνουν «φασαρία», πείθοντας μας ότι είναι σημαντικά. Οι ηρωίδες μου συνδιαλέγονται με τη ζωή χαμηλόφωνα κι ας μαίνεται τρικυμία μέσα τους κι ας διψούν για προσοχή και φροντίδα. Περισσότερο από τη «νίκη» ενδιαφέρονται για την ειρήνη με τον εαυτό τους και με τους σημαντικούς της ζωής τους. 

«Το καλύτερο σημείο για ένα προϊόν είναι το ύψος του βλέμματος. Στο ράφι της ζωής; Ποιος σε τοποθετεί; Κι αν ένας θησαυρός κρύβεται στο κάτω ράφι; Πόσοι θα τον ανακαλύψουν;» Αναπάντητα ερωτήματα τίθενται σε μία από τις ιστορίες του βιβλίου, τα οποία ίσως κανένας δεν μπόρεσε αλλά και ούτε θα μπορέσει ποτέ να απαντήσει. Άραγε αυτόν τον θησαυρό θα μάθουμε ποτέ εάν τελικά τον ανακαλύψαμε ή θα υπάρχει πάντα η αμφιβολία;

Σε αυτήν την ιστορία θέλησα να μιλήσω για το marketing της ζωής που  αντιμετωπίζει τις σχέσεις σαν εμπόρευμα θέτοντας κανόνες συναλλαγής και ανταλλαγής. Κυνηγώντας όμως το timing, τον σωστό χρόνο και τόπο που θα επιτρέψει να κατακτήσουμε τους στόχους μας- που συχνά θέτουν άλλοι για εμάς- υποκύπτουμε σε μία «πρεπειλαγνεία» η οποία μας αποσυνδέει από τις πραγματικές μας ανάγκες. Το νιώσαμε όσες φορές επιστρέψαμε στο σπίτι με πακέτα που καταχωνιάσαμε στην ντουλάπα και ποτέ δεν ανοίξαμε. Εθιζόμαστε στις αγορές και εγκλωβιζόμαστε στην ανάγκη να καταναλώσουμε,  επιχειρώντας να πολεμήσουμε τη μοναξιά, τον θυμό και τη θλίψη που αισθανόμαστε. Αν και τα υλικά αγαθά δεν πληγώνουν, ούτε προδίδουν όπως οι άνθρωποι, ωστόσο  προσφέρουν πρόσκαιρη ευχαρίστηση.   Όσο για το κυνήγι του… θησαυρού της ζωής, εμείς ορίζουμε το πολύτιμο. Καμιά φορά θα χαρίσεις κι εκεί που δεν αξίζει · θέλει ανοιχτή καρδιά για να συγχωρήσεις και να προχωρήσεις. 

Θα θέλατε να μας περιγράψετε τα συναισθήματα που σας δημιούργησε η ενασχόληση με τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου ‒ το οποίο θα μου επιτρέψετε να το χαρακτηρίσω ως ένα βιβλίο ανθρωποκεντρικού ενδιαφέροντος; Ούσα γυναίκα, υπήρχε έντονο το συναίσθημα της ανάγκης να υμνήσετε και να τιμήσετε τον άνθρωπο-γυναίκα, αυτήν την οντότητα που πλάστηκε από ένα μείγμα σίδερου και γυαλιού για να είναι ταυτόχρονα δυνατή και εύθραυστη;

Από σίδερο και γυαλί είμαστε φτιαγμένοι όλοι, άνδρες και γυναίκες· δυνατοί και εύθραυστοι ταυτόχρονα. Αυτό που αλλάζει είναι η αναλογία υλικών· πότε το γυαλί κυριαρχεί στην προσωπικότητά μας και πότε το σίδερο έχει το πάνω χέρι στο «μείγμα». Δεν ήταν η πρόθεσή μου να υμνήσω τις ηρωίδες μου· φέρουν και οι ίδιες μερίδιο ευθύνης για τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζουν και επειδή ακριβώς το συνειδητοποιούν βρίσκουν τη δύναμη να γυρίσουν σελίδα στη ζωή τους. Θέλησα να μιλήσω για τα διλήμματά τους αλλά και για τη δύναμη που κρύβουμε όλοι μέσα μας να κάνουμε μία νέα αρχή. Δεν το κρύβω πως όταν γράφω παρασύρομαι από τα πάθη των ηρώων μου και συμπάσχω μαζί τους. Κουβεντιάζουμε πολύ πριν αποφασίσουν να μου αφηγηθούν την ιστορία τους.  

Στην πλειοψηφία τους οι περιπτώσεις των γυναικών που συναντάμε στο βιβλίο βιώνουν τον πόνο του χωρισμού. Πόσο δύσκολη πιστεύετε ότι είναι ‒ή έγινε‒ η συνύπαρξη των δύο φύλων; Τι πιστεύετε ότι χρειάζεται και αναζητά μια γυναίκα από το σύντροφό της για να είναι ευτυχισμένη;

Αχ, αυτός ο πόνος του χωρισμού! Και η λύπη είναι όμως στο παιχνίδι κι ας την έχουμε… επικηρύξει γιατί μας έμαθαν από νωρίς ότι είναι τοξική. Συχνά μπερδεύουμε τη θλίψη με την κατάθλιψη. Η λύπη είναι κομμάτι της ζωής· θυμίζει τι πραγματικά έχει αξία, μας βοηθά να επικεντρωθούμε στον εαυτό μας και αυξάνει την ανθεκτικότητά μας. Αυτό που με φοβίζει είναι όταν κρύβουμε τα συναισθήματά μας κάτω από το χαλάκι γιατί δεν θέλουμε να τα αντιμετωπίσουμε. Ωστόσο, τα συναισθήματα μας, μας δίνουν πληροφορίες που μας βοηθούν να επιβιώσουμε και να εξελιχθούμε. Το τέλος ενός χωρισμού φέρνει επώδυνα την αφετηρία μιας νέας αρχής αλλά δεν υπάρχει άλλο μονοπάτι. 

Όσον για τη συνύπαρξή μας θα έλεγα ότι κάθε άνθρωπος είναι ένας φάρος με τον προσωπικό του «κώδικα»·  εναλλασσόμενες, σύντομες και παρατεταμένες δέσμες από λευκό ή κόκκινο φως.  Όλοι ίδιοι, μα καθένας με την δική του προσωπικότητα και τον δικό του κώδικα. Με βάση αυτόν τον κώδικα και το αξιακό μας σύστημα ορίζουμε και την ευτυχία μας· θεωρώ ότι είναι ζήτημα ανατροφής αλλά και χαρακτήρα οι προτεραιότητες που θέτουμε. Το ίδιο κάνουν και οι χαρακτήρες των ιστοριών μου. 

Μετά την ανάγνωση του βιβλίου θα θέλατε να γνωρίζετε την επίγευση που αυτό έχει αφήσει τόσο στον άντρα-αναγνώστη όσο και στην γυναίκα-αναγνώστρια; Θέτω αυτό το ερώτημα γιατί το βιβλίο δημιουργεί ανάλογες σκέψεις τόσο στον αναγνώστη και όσο και στην αναγνώστρια.

Εννοείται ότι με ενδιαφέρει να μάθω πώς «διάβασαν» τους χαρακτήρες των ιστοριών μου· η πρόθεσή μου ήταν να ανοίξω μία συζήτηση για τη ζωή και ο καθένας συνεισφέρει ανάλογα με τις προσλαμβάνουσες και τις απόψεις του. Ευτυχώς, τα social media και η διάδραση που προσφέρουν, μου δίνουν συχνά αυτήν τη δυνατότητα. 

Πιστεύετε ότι η επαφή σας με τον κόσμο ως παρουσιάστρια τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών διευκόλυνε την αναζήτηση χαρακτήρων για τη συγγραφή του βιβλίου; Μπορεί αυτή η επαφή να οδηγεί αναπόφευκτα στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και να αποτελεί αφορμή για σκέψη, αυτοκριτική και διόρθωση λαθών και παραλείψεων;

Όπως συχνά λέω η δημοσιογραφία είναι ένας καλός τρόπος για να αποδελτιώσεις τη ζωή. Προσπαθώ να είμαι καλή ακροάτρια των ανθρώπων που συναντώ. Δεν στέκομαι όμως μόνο στα λόγια τους· μου αρέσει να παρατηρώ βλέμματα, εκφράσεις και σιωπές. Η εξωλεκτική επικοινωνία συχνά δίνει περισσότερες πληροφορίες από τις λέξεις που επιλέγουμε για να εκφράσουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας. Καμιά φορά αυτή η υπερανάλυση είναι …εξουθενωτική, αλλά νομίζω ότι αξίζει τον κόπο. 

Είστε μια καταξιωμένη δημοσιογράφος. Τι είδους προκλήσεις έθεσε σε σας την ίδια η ‒έστω και προσωρινή‒ μετάβαση από τον χώρο της δημοσιογραφίας στον αντίστοιχο της συγγραφής;

«Έχει η ζωή γυρίσματα» είναι ο τίτλος της ραδιοφωνικής εκπομπής μου τα πρωινά του Σαββατοκύριακου στο Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ. Για τα γυρίσματα της ζωής μιλούν και οι ιστορίες που έγραψα, καθεμιά με τον δικό της τρόπο. Αποτελούν προέκταση της συζήτησης που έχουμε ανοίξει με τους ακροατές οι οποίοι μοιράζονται μαζί μου τις σκέψεις τους για τη ζωή και τα απρόοπτα της, που συχνά μας οδηγούν σε νέα μονοπάτια. Σε ένα τέτοιο μονοπάτι βαδίζω κι εγώ και περιμένω να δω πού θα με βγάλει. 

Θα ήθελα να σας ρωτήσω εάν με την ολοκλήρωση της συγγραφής του συγκεκριμένου βιβλίου ξεκινήσατε να βαδίζετε στο «μονοπάτι» που οδηγεί στο επόμενο συγγραφικό σας πόνημα.

Ο γραπτός λόγος σου δίνει την ευκαιρία να επανέλθεις σε μία σκέψη, να ξαναδιαβάσεις για μία συνθήκη και να στοχαστείς πάνω σε αυτήν, σε αντίθεση με τον προφορικό ραδιοφωνικό ή τηλεοπτικό λόγο που έρχονται και περνούν, δημιουργώντας μία αίσθηση ή μία εντύπωση που δεν μπορεί να επαναληφθεί. Υπό αυτήν την έννοια το γραπτό είναι πιο…αξιόπιστος σύμμαχος στο να καταθέσεις τις σκέψεις σου. Δεν σας κρύβω ότι με πολιορκούν πολλές σκέψεις:  προς το παρόν δεν έχω αποκρυσταλλώσει για το πώς θα τις αξιοποιήσω. 

Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο το βιβλίο σας και να προβληματίσει εποικοδομητικά τους αναγνώστες/αναγνώστριες σας.

Εύχομαι όχι μόνο να τους προβληματίσει, αλλά και να τους ταξιδέψει. Ευχαριστώ από καρδιάς για την ενδιαφέρουσα συζήτηση!