Γράφει: Διονύσης Λεϊμονής
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1964 και αποφοίτησε από το Ζάππειο Λύκειο. Σπούδασε στο τμήμα Διοίκηση Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Εξέδωσε στα τουρκικά, “Το πολύγλωσσο Πέρα” (Heyamola, 2010) και στα ελληνικά «Το Πέρα των Ελλήνων, στην Κωνσταντινούπολη του χθες και του σήμερα» που επανεκδόθηκε εμπλουτισμένο σε κείμενο και φωτογραφικό υλικό (Μεταίχμιο, 2014- 2021), το ιστορικό βιβλίο «Στα χρόνια της Κιοσέμ Σουλτάν.» (Αιώρα, 2017), το αστυνομικό μυθιστόρημα «Έγκλημα στον Ιανό» (Τσουκάτου, 2018) και το παιδικό βιβλίο για μικρούς και μεγάλους «Μια μέρα με τον Θαλή» (Ρώσση, 2024). Διηγήματά της δημοσιεύονται σε περιοδικά και εφημερίδες των δύο χωρών, καθώς και σε συλλογικούς τόμους, όπως «Η Σμύρνη της φαντασίας και της μνήμης» (εκδ. Ελληνοεκδοτική, 2022) με το διήγημα «Καράχατουν», «Τα καλοκαίρια μας» (εκδ. Τσουκάτου, 2024) με το διήγημα «Η Αλίκη στην χώρα των γειτόνων», «Αθήνα» (εκδ. Όταν, 2024) με το διήγημα «Γιατί η Αθήνα;» και «Κωνσταντινούπολη. Νόστος στον χώρο και στον χρόνο» (εκδ. Ελληνοεκδοτική, 2024) με το διήγημα «Σαν τους Βόρδωνες» κ.α. Μετέφρασε από και προς τα τουρκικά δεκάδες βιβλία, όπως Βίοι Παράλληλοι (Πλούταρχος, İş Bankası), Μύθοι του Αισώπου (İş Bankası), Δάφνις και Χλόη (Λόγγος, Heyamola-Μεταίχμιο) κ.α. 6 ντοκιμαντέρ, 2 ταινίες και διαφημιστικές καμπάνιες. Είναι μέλος της Εταιρίας Μελέτης της Καθ’ Ημάς Ανατολής και τακτικός συνεργάτης του περιοδικού “Κινστέρνα” όπου δημοσιεύθηκε τμηματικά η εργασία της με τίτλο “Ταξιδεύοντας με τους Προσωκρατικούς”.
Περισσότερα για τη Ιώ Τσοκώνα:
Οικονομολόγος, μεταφράστρια, συγγραφέας. Ποιος από όλους αυτούς τους «ρόλους» μπορεί να επισκιάζει τους άλλους ή συνυπάρχουν αρμονικά;
Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, ο ρόλος που είναι παντελώς αταίριαστος με τους άλλους δύο είναι αυτός του οικονομολόγου. Στην προκειμένη περίπτωση δεν τίθεται καν θέμα «ρόλου», καθώς δεν άσκησα ποτέ το επάγγελμα. Δεν βρήκα τίποτα το ελκυστικό σ’ αυτό. Η μετάφραση όμως και η συγγραφή είναι άρρηκτα συνδεδεμένες η μια με την άλλη. Ουσιαστικά η μετάφραση είναι η αποδόμηση ενός κειμένου και η συγγραφή του εκ νέου σε μια άλλη γλώσσα, ακολουθώντας πιστά το ύφος του συγγραφέα. Πρέπει ο μεταφραστής να μπει στο πετσί του συγγραφέα και να ξαναγράψει το έργο του όπως θα το έγραφε εκείνος αν ήξερε την γλώσσα. Θέλω να πω ότι δεν αρκεί μόνο η άριστη γνώση των δύο γλωσσών, αλλιώς το θέμα αυτό θα είχε λυθεί με την τεχνητή νοημοσύνη. Για την ώρα τουλάχιστον, αυτό δεν είναι ικανοποιητικά εφικτό.
Κουβαλάμε τις αφηγήσεις και τις αναγνώσεις μας… Ποιο είναι το δικό σας «φορτίο»;
Γεννήθηκα και μεγάλωσα σε ένα σπίτι που όλοι διάβαζαν με μανία. Ονόματα όπως Παπαδιαμάντης, Καρκαβίτσας, Ντοστογιέφσκι, Γκόγκολ, Αζίζ Νεσίν, Σαίτ Φαίκ, Καμύ, Στάιμπεκ και δεκάδες άλλοι αναφέρονταν με τέτοια συχνότητα, ώστε τους ένιωθα σαν συγγενείς μου. Όταν άρχισα να διαβάζω τα έργα τους, ήταν σαν να τα ήξερα. Πολλές φορές θυμόμουν και αποσπάσματα ή συζητήσεις που είχαν γίνει σχετικά με αυτά. Το ίδιο συνέβαινε και με τις θεατρικές παραστάσεις που με πήγαιναν από πολύ μικρή. Βλέποντας ένα κλασικό έργο σε διαφορετικές ηλικίες, έπαιρνα κάθε φορά αυτό που μου αναλογούσε. Πιστεύω πως ένα καλογραμμένο βιβλίο ή ένα καλοπαιγμένο έργο μπορεί να «φορτώσει» με άπειρα συναισθήματα και αμέτρητες πληροφορίες τον αποδέκτη, σε όποια ηλικία κι αν βρίσκεται.
Πώς αυτό μεταπλάθεται, αξιοποιείται, εντοπίζεται στην τέχνη σας;
Αυτό το «φορτίο» κάποια στιγμή βρίσκει έναν τρόπο να αξιοποιηθεί. Δεν το αποχωρίζεσαι ποτέ. Μαζί με τις αφηγήσεις από το περιβάλλον και τις προσωπικές εμπειρίες, είναι μέρος όσων σε καθορίζουν, γι’ αυτό και η λέξη καλώς βρίσκεται εντός εισαγωγικών. Εξ άλλου, ένα φορτίο θες να το ξεφορτωθείς, εκείνα όμως που πότισαν την ψυχή σου λέξη λέξη, εικόνα εικόνα, νιώθεις την ανάγκη να τα δουλέψεις, να τα εμπλουτίσεις, να τα μοιραστείς…
Και το γύρω περιβάλλον σας στενότερο ή ευρύτερο; Ποιο ρόλο έπαιξε ή διαδραματίζει;
Είναι προφανές ότι το περιβάλλον, ειδικά στα πρώτα χρόνια της ζωής ενός ανθρώπου, παίζει καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση του χαρακτήρα του, αλλά και στις επιλογές του. Ο πατέρας μου έγραφε και μετέφραζε, η μητέρα μου έπαιζε φυσαρμόνικα, ζωγράφιζε και ασχολιόταν με την κεραμική. Όπως προανέφερα σπούδασα Διοίκηση Επιχειρήσεων, ωστόσο η επιστήμη αυτή μου ήταν τόσο ξένη, τόσο άσχετη με όσα είχα βιώσει στο σπίτι μου, που δεν σκέφτηκα ούτε στιγμή να δραστηριοποιηθώ στον τομέα αυτό. Για μεγάλο χρονικό διάστημα ασχολήθηκα με την κεραμική και στην συνέχεια με την μετάφραση και την συγγραφή. Συνειδητοποίησα τελικά ότι αυτός ήταν ο φυσικός μου χώρος. Πριν μερικά χρόνια συνάντησα έναν μαθητή του πατέρα μου, ο οποίος μου είπε μια συμβουλή που του είχε δώσει. «Για να μεταφράσεις θα πρέπει να διαβάσεις πολύ και για να γράψεις θα πρέπει να μεταφράσεις πολύ». Παρότι δεν θυμάμαι να είχα ακούσει κάτι τέτοιο από τα χείλη του πατέρα μου, ακολούθησα τα λεγόμενά του κατά γράμμα.
Αγαπημένο άκουσμα (ιστορία- τραγούδι-φράση)
Πραγματικά δεν μπορώ να απομονώσω κάτι, καθώς είναι πολλά και θα αδικούσα εκείνα που δεν επέλεξα.
Αγαπημένη εικόνα;
Η μορφή των δυο γιών μου.
Αν δεν αναπνέατε με οξυγόνο, τι θα σας έδινε ζωή;
Το γέλιο ενός μωρού. Είναι ό, τι πιο όμορφο, ό, τι πιο ζωογόνο μπορώ να φανταστώ.
Αν έπρεπε να στερηθείτε κάτι που αγαπάτε πολύ τι θα ήταν αυτό;
Αυτό που θα έπρεπε σιγά σιγά να στερηθώ, αλλά μου είναι πολύ δύσκολο ακόμα και να το περιορίσω, είναι το φαγητό. Το απολαμβάνω σε όλα τα στάδιά του, από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Μία φορά ξεσηκώθηκα να κάνω δίαιτα και άντεξα μόλις τέσσερις με πέντε ώρες…
Αγαπημένο: Όνομα; Λουλούδι; Γεύση; Μυρωδιά;
Όνομα: Κίμων, Λουλούδι: Κυκλάμινο, Γεύση: Οτιδήποτε έχει σχέση με τυρί, Μυρωδιά: Το άρωμα των λεμονανθών
Ενας κακός εφιάλτης;
Η αρρώστια. Είναι κάτι που αδυνατώ να διαχειριστώ με ψυχραιμία.
Ένας επόμενος στόχος στη ζωή σας, στην πορεία σας;
Για πολλά χρόνια ένας ήταν ο στόχος μου. Να μπορέσω να κάνω προσιτούς και αγαπητούς τους Προσωκρατικούς Φιλοσόφους στα παιδιά και όχι μόνο… Να καταλάβουν ότι πίσω από την κάθε αυστηρή, μαρμάρινη προτομή υπάρχει ένας προπροπάππος τους που είπε πολύ σημαντικά πράγματα. Πράγματα που επηρέασαν τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων της Δύσης και έθεσαν τα θεμέλια των επιστημών. Είναι όμως αποτρεπτικό, όχι για ένα παιδί, αλλά και για ενήλικα να ψάξει και να μελετήσει μέσα στους πολυσέλιδους τόμους τα σπαράγματα που κατάφεραν να φθάσουν μέχρι τις μέρες μας. Προσπάθησα να τα απομονώσω και να τα εντάξω σε μια σύγχρονη ιστορία όπου ήρωες και αναγνώστες μαθαίνουν παράλληλα. Για να ολοκληρωθεί όμως ένα τέτοιο εγχείρημα χρειάστηκε την υποστήριξη ενός καλού σχεδίου. Κάτι που να μην είναι ούτε πολύ παιδικό, ούτε πολύ αυστηρό. Ο εικονογράφος Ιάσων Ανδριανός κατάφερε αυτό ακριβώς που ήθελα. Εικόνες σχεδόν καρτουνίστικες που είναι ευχάριστες σε μικρούς και μεγάλους. Έτσι ολοκληρώθηκε και κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο «Μια μέρα με τον Θαλή» από τις εκδόσεις Ρώσση. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε η συγγραφή του δεύτερου βιβλίου και ξεκίνησε η εικονογράφησή του. Ο στόχος είναι τα δυο αδέλφια-ήρωες της σειράς να κάνουν όσο το δυνατόν περισσότερα ταξίδια στον χρόνο μεταξύ Μιλήτου, Εφέσου, Κλαζομενών, Σάμου, Αβδήρων και πολλών άλλων πόλεων… Όταν ξεκινήσει κανείς το ταξίδι στον μαγευτικό αυτό κόσμο, δεν είναι εύκολο να σταματήσει…
Σας δίνω πέντε λέξεις, σας παρακαλώ κάντε μου ένα μικροδιήγημα σε 43 ακριβώς λέξεις (θα προτιμούσα αυτοβιογραφικό): κόσμος. ταξίδι, χρόνος, άγγελος και αέρας
Ο αέρας χτυπούσε ευχάριστα το πρόσωπό της, προσφέροντας φρεσκάδα στα σημάδια που είχε αφήσει ο χρόνος πάνω του. Κρατώντας σφιχτά απ’ το λουρί τον φύλακα άγγελό της, κοίταξε αδιάφορα τον κόσμο γύρω της. Στο μοναχικό ταξίδι της ζωής της, αυτόν είχε επιλέξει συνοδοιπόρο.
Σας ευχαριστώ.
Σας ευχαριστώ κι εγώ!
Πρόσκληση φίλων