Γράφει: ΑθαΝασια Δαφιώτη
Μια γιορτή της ποίησης, με τιμώμενο τον Λέσβιο ποιητή Γρηγόρη Μολυβιάτη, που ετοίμαζε από καιρό για την Πρωταπριλιά ο Πολιτιστικός Σύλλογος των Λέσβιων της Αττικής «Λεσβιακή Παροικία», έμελλε να πέσει πάνω στο «μάτι του Κυκλώνα», του Ερμίνιο . Έτσι πραγματοποιήθηκε το μεσημεράκι της Κυριακής των Βαΐων στις 5 Απριλίου, στην αίθουσα του Συλλόγου, Ζήνωνος 29-31, στο Κέντρο της Αθήνας.
Πολλά μέλη και φίλοι της Παροικίας, αλλά και φίλοι και θαυμαστές του ποιητή κατάφεραν να ξεπεράσουν αναβολές , αλλαγές χώρου, ώρας, ημέρας, πορείες, κλειστούς δρόμους, ανοιχτά καταστήματα και προετοιμασίες ταξιδιού για το Πάσχα για να βρεθούν κοντά μας και να χαρούν μια εξαιρετική παρουσίαση του υπέροχου βιβλίου- ποιητική συλλογή "Σύνεργα του ονείρου – είκοσι τέσσερις και μια ξεναγήσεις εν ειρήνη", το τρίτο βιβλίο του ποιητή-μουσικού Γρηγόρη Μολυβιάτη, που κυκλοφορεί σε μια εξαιρετικά φροντισμένη έκδοση, από τις εκδόσεις ''Συρτάρι''. Αξίζει να σημειωθεί ότι, το επιτελείο του εκδοτικού οίκου ήταν παρόν, παίρνοντας μια γεύση από την Λεσβιακή φιλοξενία και την αγάπη της Λεσβιακής Παροικίας για τους καλλιτέχνες του νησιού!
Την εκδήλωση άνοιξε ο ποιητής με την κιθάρα του και ένα τραγούδι, που καθήλωσε τους παριστάμενους, που μέχρι εκείνη την ώρα έπιναν το καφεδάκι τους, απολαμβάνοντας κουβεντούλα με φίλους. Στη συνέχεια η πρόεδρος της Λεσβιακής Παροικίας Ειρήνη Βεκρή καλωσόρισε τον κόσμο και κάλεσε την επίσης εκ Λέσβου δημοσιογράφο- θεατρολόγο- συγγραφέα Αθανασία Δαφιώτη να αναλάβει το συντονισμό, καλώντας τους ομιλητές που εναλλάσσονταν με τη μουσική και απαγγελίες. Η Αθανασία με χαμόγελο πάντα, παρά την εμφανή της συγκίνηση απήγγειλε αισθαντικά τρία ποιήματα και συνόδεψε γλυκά σε κάποια τραγούδια τον ποιητή.
Το πολύ επαινετικό κείμενο/εισήγηση του γνωστού Λέσβιου ποιητή Δημήτρη Νικορέντζου, που ήταν ένας από τους μέντορες του Γρηγόρη Μολυβιάτη, διάβασε ο φιλόλογος και συγγραφέας Γιάννης Παπάνης. Ακολούθησε η παρουσίαση της ποιητικής συλλογής από την συγγραφέα Ειρήνη Βεκρή, που κατέθεσε το θαυμασμό και τη συγκίνησή της για τα «σύνεργα του ονείρου», ενώ τελευταίος μίλησε ο τιμώμενος ποιητής και απήγγειλε ένα ποίημά του.
Με τον κόσμο να μην θέλει να φύγει μετά το πέρας της εκδήλωσης, από την όμορφη αυτή ατμόσφαιρα και συντροφιά που δημιουργήθηκε με την συνδρομή όλων, κοινού και συντελεστών, ήταν φανερό πως η καλή ποίηση και η μουσική είχαν κάνει για άλλη μια φορά το θαύμα τους!
Ο Γρηγόρης Μολυβιάτης και η Αθανασία Δαφιώτη υποσχέθηκαν να ξαναβρεθούν κοντά στο Λεσβιακό Σύλλογο σε μελλοντικές εκδηλώσεις του. Αλλά και η Λεσβιακή Παροικία έχει προγραμματίσει πολλές και όμορφες εκδηλώσεις και δράσεις για το άμεσο μέλλον, αμέσως μετά τις γιορτές του Πάσχα και υπόσχεται πνευματικές και ποιοτικές συναντήσεις.
ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
«σύνεργα του ονείρου-είκοσι τέσσερις και μια ξεναγήσεις εν ειρήνη», του Γρηγόρη Μολυβιάτη
Παρουσίαση στην αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου
«Λεσβιακή Παροικία» Ζήνωνος 29-31
Ειρήνης Π. Βεκρή
Ο Γρηγόρης Μολυβιάτης, γεννήθηκε στη Μυτιλήνη, πήγε στο σχολείο στη Μυτιλήνη και ύστερα σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νομικά. Tον ίδιο χρόνο της αποφοίτησής του, το 1990, εκδόθηκε και το πόνημά του «Μικρασιατική καταστροφή 1922 - Το προσφυγικό ζήτημα», που ήταν αυτοέκδοση. Ένα χρόνο αργότερα επέστρεψε μόνιμα στη γενέτειρα του.
Στη συνέχεια επί μια δεκαετία σπουδάζει μουσική, το μουσικό αντικείμενο με εξειδίκευση στην κιθάρα. Από την εφηβική του ηλικία, είναι συστηματικά μουσικός-τραγουδοποιός, καθώς συμμετέχει σε μπάντες της περιόδου 1980-2010, κι αυτά είναι ολόκληρα 30 χρόνια. Σ’ αυτή την περίοδο έγραψε τους στίχους και τη μουσική, στα τραγούδια του μουσικού σχήματος της δεκαετίας του ’80, ‘’Black Dog’’. Παράλληλα με την ιδιότητα του ενεργού μουσικού, από το 1995, μέχρι και σήμερα, διδάσκει την μουσική τέχνη, με εξειδίκευση στη Rock, την Country και τα Blues.
Το 2019 κυκλοφόρησε το βιβλίο του με τίτλο, «Rock, από τον Μισισιπή στη Λέσβο», εκδόσεις Μύθος. Το 2021 εκδίδονται τα λυρικά του δοκίμια με τίτλο «Γράμματα στην Αθανασία», πάλι από τις εκδόσεις Μύθος.
Επίσης, επιμελήθηκε τις έξι ποιητικές συλλογές της μητέρας του, της ποιήτριας Ελπίδας Μολυβιάτου, που κι εκείνη με τη μητρική της διόραση και φροντίδα, τον προετοίμαζε, με τον τρόπο της, για ποιητή.
Φέτος κυκλοφόρησε την ποιητική του συλλογή με τίτλο «σύνεργα του ονείρου-είκοσι τέσσερις και μια ξεναγήσεις εν ειρήνη», από τις «εκδόσεις συρτάρι», κι αυτές ακριβώς τις ξεναγήσεις παρουσιάζουμε σήμερα.
Ο Γρηγόρης Μολυβιάτης προσορμίζει κοντά μας, γλυκά γλυκά το καινούργιο σκαρί, το βιβλίο του, για να μας ξεναγήσει στο σύγχρονο κόσμο με τον προσωπικό του στοχασμό. Και καθώς καταφθάνει από το
Βορειοανατολικό Αιγαίο, κουβαλά ήδη από το νησί του μια κληρονομιά τεράστια, την ποίηση μέσα στο γενετικό υλικό που ο τόπος παράγει ξανά και ξανά. Από τον Αρίωνα τον κιθαρωδό και ποιητή, τη μοναδική λυρική ποιήτρια Σαπφώ, τον νομπελίστα Ελύτη κι άλλους πολλούς, καινούργιους και παλιούς. Με καπετάνιο τον ποιητή Γρηγόρη Μολυβιάτη, θάλασσες και φουρτούνες θα περάσουμε, τον πόλεμο θα αφουγκραστούμε αναζητώντας πάντα την ειρήνη. Μπροστά μας η αδικία θα παίζει τα παιχνίδια της, αλλά και ο ρατσισμός, η προσφυγιά κι οι διακρίσεις. Θα βρούμε όμως και γαλήνη, απανεμιά, και λίγη ξεκούραση, για ανεφοδιασμό και ελπίδα.
Θα μπούμε σε λιμάνια ερωτικά όπως:
Πίσω μας ακριβές στιγμές,
Φεγγάρια δακρυσμένα
κι οι στεναγμοί ανάργητα
πουλιά αποκαμωμένα,
φωλιές ζεστές, απάνεμες,
λιμάνια οι αγκαλιές
κι οι φυλακές της μοναξιάς
κρίματα ξεχασμένα!
(απόσπασμα από το ποίημα με τίτλο ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗ).
Θα συναντήσουμε και λιμάνια λατρευτικά του θείου όπως στο ποίημα ΝΟΜΟΤΕΛΕΙΑΚΗ:
«Πάτερ, άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι».
Πόσο δάκρυ, πόση αγάπη,
Πόση έγνοια μπόρεσες
Να κλείσεις μες στα στήθη σου,
συμπαντικέ Πατέρα,
και ν’ αγκαλιάσεις όλους μας,
πιστούς, απίστους, άμοιρους
μη μάταια, μη κατ’ επίφαση
κι απ’ άκρη πέρα ως πέρα!
Το πλεούμενο φορτωμένο με τα είκοσι πέντε ποιήματα – τα σύνεργα του ονείρου- θα προσεγγίσει ζητήματα πολλά, κοινωνικά και ιστορικά, από το 22, μέχρι τον Εμφύλιο, την Έλλη Παππά και το Νίκο Μπελογιάννη. Ο καπετάνιος μας θα ακούει, θα βλέπει, θα παρατηρεί, θα συναισθάνεται, θα πονά και θα χαίρεταιμε τον κόσμο τον σύγχρονο και τον πιο παλιό, θα στοχάζεται και θα ονειρεύεται.
Αλλά, πώς θα τα πραγματώσει όλα αυτά; Μα με «τα σύνεργα του ονείρου», τα βασικά του εργαλεία, που είναι η ανάγκη της ψυχής και ο λόγος. Με την αισθητική, την αλήθεια και την όρεξη για δημιουργία να συνεπικουρούν. Αυτά είναι παρόντα εξαρχής, αλλά ξεπηδούν και φανερώνουν την ταυτότητα και το ρόλο τους αναπάντεχα και ξεκάθαρα, στη μέση του ταξιδιού, στο ποίημα που έχει τίτλο «ΣΥΝΟΜΟΛΟΓΙΚΗ», μέσα στην παρακάτω σύνθεση:
Πένα βαριά, ψυχή βαθιά,
ρητά σαν σύνεργα του ονείρου,
μέσα στον χρόνο ακροβατούν,
τέταρτη διάσταση να βρουν
πριν τα προφτάσει η φθορά
του απείρου!
Ο ποιητής-ξεναγός με πλησίστιο το σκαρί του, μας γυροφέρνει σε λιμάνια μέσα από τους χάρτες του νου, εκεί που ο ίδιος από πολύν καιρό αλητεύει.
Αυτή η «αλητεία στους χάρτες του νου», φράση από το πρώτο πρώτο ποίημα που το τιτλοφορεί «ΠΡΟΛΟΓΟΥ», που γράφτηκε στο Ημερολόγιό του το 1985, με έβαλε στο ψάξιμο για τον μπούσουλα για να εντοπίσω σε ποια νερά από τότε εκείνος αρμενίζει. Είδα πως είμαστε στα διεθνή, χωρίς να παραλείπουμε τις κοντινές κι επίπονες στάσεις στα ελληνικά και γνώριμα στέκια που ματώνουν πάντα και πονούν. Σαφής και απροκάλυπτη άλλωστε η αφιέρωση του βιβλίου λέει: Στην πολύπαθη Παλαιστίνη, ταπεινός φόρος τιμής στις ανθρώπινες ψυχές που χάθηκαν.
Κι ακόμα, λέει σε ένα απόσπασμα από το ποίημα με τίτλο ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ.
Πού πας καραβάκι
με τέτοιο καιρό,
τρικάταρτη τριήρη,
φρεγάτα γκρίζα, πάνοπλη,
απ’ του Σουέζ τ’ απόστενα
ως της Ελπίδας της Καλής,
στου πολέμου το απρόσμενο
απατηλό ακρωτήρι!
Κύκλωπες γίγαντες σε καρτερούν,
Σκύλες θεριά παραφυλούν,
στη ρότα σου Χάρυβδες θε να βρεθούν,
πάντα να το θυμάσαι,
τι κι αν αιώνες προσπερνούν,
φυλή, πατρίδα δε νογούν
κι άδικο σπέρνουν θάνατο,
μα εσύ, υποχείριο ακάματο,
στις άρρωστες ορέξεις ποιων,
απώλειες παράπλευρες
στη λησμονιά των γενεών,
θύμα τους πάντα θα ‘σαι!
Και έτσι είδα, πως μετά από σαράντα σχεδόν χρόνια, με τον καπετάνιο – ποιητή μας, στα ίδια νερά αρμενίζουμε. Και δεχόμαστε έντονο το συναίσθημα, που μας μεταδίδει και που εκείνον γερά τον διακατέχει. Γιατί αν δεν σφιχτεί κάτι μέσα σου δυνατά, μέχρι που να νιώθεις πόνο, δεν γίνεσαι ποιητής. Γιατί να, που το σφίξιμο αυτό και ο πόνος γίνονται ποίηση, αίτημα για δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια και ακόμα έτσι γεννιούνται οι δυνάμεις που παλεύουν και αντισταθμίζουν τον πόνο: ο έρωτας, η αγάπη, η μνήμη και η σχέση με τη μουσική, που λειτουργεί ως ταυτότητα και κρίκος συνέχειας.
Τώρα πρέπει να ομολογήσω πως και αν ακόμα δεν είχαμε καμιά πληροφορία για τη μουσική παιδεία και την παθιασμένη ενασχόλησή του Γρηγόρη Μολυβιάτη με τη μουσική, θα το καταλαβαίναμε πολύ εύκολα από τις αναφορές και τις αφιερώσεις μέσα στην ποίησή του.
Και να ξεκινήσω από την αναφορά στον Μπομπ Ντίλαν, στο δεύτερο ποίημα-ξενάγηση που τιτλοφορείται «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ». Έχει ειπωθεί για τον Ντίλαν, πως μέσα από τις δημιουργίες του, η ίδια η φωνή της ανθρωπότητας παλεύει να βγει στην επιφάνεια. Έτσι η αναφορά εδώ του ποιητή, στο ιερό αυτό όνομα, δεν είναι απλά θαυμασμός για την τέχνη της μουσικής του, αλλά και για τον ηθικό και πνευματικό χώρο του, όπου ιδέες, συναισθήματα και αντιφάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης μπορούν να συνυπάρχουν. Και κοντά στον Ντίλαν, μνημονεύεται και η «γενιά του '60» μια επαναστατική, μεταπολεμική γενιά, που μέσα σε περιβάλλον ανόδου οικονομικής και ασφάλειας σχετικής, αμφισβήτησε το παραδοσιακό κατεστημένο και διαφοροποίησε τις κοινωνικές αξίες.
Αμέσως μετά, μέσα στην ίδια σύνθεση, έρχεται η αναφορά στον Τζων Λένον που κι εκείνος με τη σειρά του, κουβαλούσε νεωτερική μουσική και βαρύ φιλοσοφικό φορτίο. Είναι περίφημη η φράση του για το συλλογικό όνειρο που λέει: Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλώς ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους είναι πραγματικότητα. Κι ακόμα το νομοτελειακό: «Όλα θα είναι εντάξει στο τέλος. Αν δεν είναι εντάξει, τότε δεν είναι το τέλος».
Ξεχωριστό ποίημα αφιερώνει ο ποιητής στη μνήμη του Μπομπ Μάρλεϊ, αφού και οι ιδέες αυτής της «μελαμψής σφιγμένης γροθιάς», με τη μουσική, ως «δρόμο προς τη συνείδηση», επικεντρώνονται στην ελευθερία, την κοινωνική δικαιοσύνη, την πνευματικότητα και την αγάπη.
Μετά ακολουθούν τα ποιήματα-αφιερώσεις, στο Θάνο Μικρούτσικο, το Λαυρέντη Μαχαιρίτσα και εμμέσως μέσω του «Κεμάλ» στο Μάνο Χατζιδάκι, τους δικούς μας πρωτοπόρους δημιουργούς της μουσικής και όχι μόνο.
Ύστερα η μουσική ξεπηδά ατόφια μέσα από τα ποιήματα:
Στο ποίημα ΑΠΟΔΡΟΜΗ που μπαίνει στη μέση η κιθάρα, αντί της ανέμης, ο στίχος πάει ως εξής:
Κόκκινη κλωστή δεμένη
στην κιθάρα τυλιγμένη
δώσ’ της πένα να χτυπήσει,
τραγουδάκι ν’ αρχινήσει!
Πού να ‘σαστε άραγε κι εσείς,
κήρυκες του έρωτα, επί γης
πύρινοι διαπρύσιοι ιππότες,
της άγουρης νιότης μας οι δότες,
George Harrison, Jimmy Hendrix,
Rory Gallagher, Jimmy Page,
τόσοι κι ακόμα πόσοι μύθοι…
Και στην ίδια σύνθεση την «ΑΠΟΔΡΟΜΗ», με τη μουσική και την κιθάρα, σύνεργο κι αυτή του ονείρου, υποχωρεί η ένταση του αρνητικού, μπαλώνεται το κενό της απώλειας, λόγω της έλλειψης των παραπάνω σημαντικών μουσικών και γίνεται:
Κόκκινη κλωστή δεμένη
στην κιθάρα τυλιγμένη,
δώσ’ της τόνο ν’ ακουμπήσει
νιο λουλούδι για ν’ ανθίσει!
Και τελειώνει ως εξής:
Στρατιώτης άλλωστε κι εγώ,
σε βήμα άρρητο, βουβό,
σε έναν λόχο ιερό να ομνύω,
σε ποιο άραγε θέατρο σκιών,
ωσεί -ποιου πάντοτε- παρών,
φόρο εφ’ όρου ακάματης
ζωής και έργου λόγω τιμής,
μπρος στον βωμό του μέλλοντος
το χρέος μου να αποτίω!
(Απαγγελία του ποιήματος ΑΝΑΧΡΟΝΙΣΤΙΚΗ)
Θέλω τώρα να καταλήξω σ’ αυτό που ομολόγησα κι από την αρχή. Ποιος θα διαβάσει την τόσο αισθαντική ποιητική συλλογή του Γρηγόρη Μολυβιάτη και δεν θα καταλάβει ότι ο ποιητής ζει και ανασαίνει με τη μουσική; Κανείς.
Και να επιχειρήσω να εντοπίσω και κάτι άλλο, που εύκολα γίνεται αντιληπτό από τον αναγνώστη και αφορά στην ταξινόμηση και την απόδοση των τίτλων των ποιημάτων, που μοιάζουν λίγο σαν ετυμηγορίες, λίγο σαν καταδίκες, λίγο σαν πράξεις αθώωσης, αλλά που νομίζω πως δένουν τελικά σε μια αντιφατική συνύπαρξη. Έτσι ο υποψιασμένος αναγνώστης σίγουρα θα καταλάβει τη δικηγορίστικη προέλευση του ποιητή από κάποιους τίτλους όπως ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ, ΑΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ, ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΉ, ΝΟΜΕΤΕΛΕΙΑΚΗ, ΣΥΝΟΜΟΛΟΓΙΚΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ, ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΗ, ΙΣΟΝΟΜΙΚΗ, ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗ, ΕΦΑΡΜΟΣΤΙΚΗ και κάμποσους άλλους. Μήπως εντέλει βιωματικά δεν δουλεύουμε ό,τι γράφουμε;
Τώρα θέλω να ξαναγυρίσω στον τίτλο του βιβλίου, και να σταθώ αυτή τη φορά στο όνειρο κι όχι στα σύνεργά του, με ένα όνειρο, γιατί σαν μέσα σε όνειρο ακούω κουβέντες, μα τι λένε;
- Σε ποια εποχή και σε ποια ηλικία στήνονται πιο πολύ τα όνειρα; Ρωτά κάποιος.
- Καλοκαίρι, εκεί στη ρίζα της ελιάς. Εκεί που βγαίναν οι ξωθιές, και παίρναν τη μιλιά. Αλλά και πάλι ο άνθρωπος μιλούσε. Σήμερα είναι που κιότεψε και συντηρείται από τη μασημένη τροφή των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Απαντά ο Οδυσσέας Ελύτης.
- Εξόν κι αν είναι ποιητής. Κάνει ο κάποιος.
- Πούθε να περάσει ο άγγελος σήμερα όμως, να σε φωτίσει; Μουρμουρίζει ένας άλλος.
- Μα είναι πλάσμα της φαντασίας ο άγγελος. Πετάγεται ο κάποιος.
- Αλλά κι εκείνη τίνος πλάσμα είναι στ’ αλήθεια η φαντασία; Γελά ο Οδυσσέας Ελύτης.
- Η φαντασία είναι πλάσμα που γεννιέται από την «αλητεία στους χάρτες του νου». Μα αυτό είναι ένα χούι που δεν κόβεται. Μαθαίνεις από μικρός να αλητεύεις. Γι’ αυτό και στο εξώφυλλο μπήκε η όμορφη ζωγραφιά του «Κοιμώμενου αγοριού» του Γούδερους Μολ. Είπε ο δικός μας ποιητής, ο Γρηγόρης Μολυβιάτης.
- Όμορφη ζωγραφιά, γλυκιά και τρυφερή. Είπαν, μαζί, κάποιοι.
- Όμορφο και το βιβλίο. Μια συλλογή ποιημάτων που συνομιλεί με τον κοινωνικό ορίζοντα της εποχής μας, χωρίς να χάνει την εσωτερική της ευαισθησία. Είπε ο εκδότης από «το συρτάρι».
- Άξιος εστί ο ποιητής. Είπε ο Οδυσσέας Ελύτης.
- Απήλαυσα το βιβλίο ειλικρινά. Είπα κι εγώ.
Μα μόλις άνοιξα το στόμα μου, σώθηκε το όνειρο.
Εύχομαι κάθε επιτυχία στο πόνημά σου Γρηγόρη!
Σας ευχαριστώ που με ακούσατε!
Πρόσκληση φίλων