Γράφει: Παναγιώτης Σιδηρόπουλος

Ολόκληρο το φωτορεπορτάζ σε άλμπουμ τού Facebook.
Σχετικά με τους ποιητές, "Τίτο Πατρίκιο" και "Πάνο Σταθόγιαννη".

Γίνονται σπουδαία πράγματα κάθε μέρα. Όμως, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ένα τέτοιο γεγονός ήταν η βραδιά ποίησης που οργάνωσε ο Δήμος Φιλαδέλφειας – Χαλκηδόνας, στα πλαίσια των πολιτιστικών του δραστηριοτήτων. Ναι, ο Δήμος!

Όπως μας ενημέρωσε και η εκπρόσωπος τού Δήμου, ήταν η πρώτη μίας σειράς μηνιαίων εκδηλώσεων που θα ακολουθήσουν, υπό τον τίτλο «Διαδρομές» ποιητών και συγγραφέων. Πρώτοι καλεσμένοι τού Δήμου ήταν οι διακεκριμένοι ποιητές μας, Τίτος Πατρίκιος και Πάνος Σταθόγιαννης.

Ο κος Σταθόγιαννης εξέφρασε την τιμή και τη χαρά του να παρευρίσκεται, παρά τον βροχερό καιρό, σε μία εκδήλωση για την ποίηση, μαζί με έναν πολύ σημαντικό ποιητή, "αν και νιώθω κάπως αμήχανα", είπε χαρακτηριστικά.

Ο κος Πατρίκιος ευχαρίστησε με τη σειρά του το Δήμο για την πρόσκληση και τους παρευρισκόμενους για την παρουσία τους. "Εγώ δεν νιώθω αμήχανα", είπε, "σε μία γεμάτη αίθουσα παρά τον κακό καιρό, με πολλούς νέους στην ηλικία και άλλους νέους στην καρδιά και τη διάθεση".

"Όλοι οι τεχνίτες θέλουν να προβάλουν και να εκθειάζουν τη δουλειά τους. Έτσι και εγώ. Η ποίηση λοιπόν δεν είναι μικρή υπόθεση. Δεν έχει μόνον συναισθηματική αξία αλλά και πρακτική, υπαρξιακή", είπε και αναφέρθηκε στη συνέχεια στον ποιητή Λωτρεαμόν ή Ιζιντόρ Ντυκάς που πέθανε στα 24 χρόνια, χωρίς να μας αφήσει καμία απεικόνιση για τη μορφή του, ούτε ένα σκίτσο, αλλά πρόλαβε και έδωσε σπουδαία έργα. "Αυτός ο ποιητής όρισε την ποίηση ως την αναζήτηση τής πρακτικής αλήθειας".

"Η ποίηση είναι σαν μία γέφυρα, και κατασκευαστικά και λειτουργικά", είπε ο κος Πατρίκιος. Ως κατασκευή, το βασικό του τμήμα πρέπει να είναι σωστά φτιαγμένο διότι αλλιώς θα καταρρεύσει. Τα δομικά υλικά ενός ποιήματος είναι οι λέξεις που πρέπει να είναι σωστά τοποθετημένες. Για να ελέγξετε ένα ποίημα κάντε το εξής, αλλάξτε τη σειρά των λέξεων. Πάρτε για παράδειγμα το στίχο 'Σε γνωρίζω από την κόψη'. επανατοποθετήστε τις λέξεις και θα δείτε ότι το νόημα παραμένει αλλά το ποίημα καταστρέφεται, π.χ., 'Από την κόψη σε γνωρίζω'. Ως γέφυρα, λειτουργεί στην επικοινωνία μας με τους άλλους ανθρώπους αλλά και με τον εαυτό μας".

"Ενώ ένα μυθιστόρημα είναι διπολικό, βασισμένο στη σχέση συγγραφέα-αναγνώστη, ένα ποίημα είναι τριπολικό. Πέρα από τη σχέση ποιητή-αναγνώστη, ενισχύει τις σχέσεις και με τρίτους προκαλώντας μας να το μοιραστούμε. Σπάνια θα δούμε ένα τέλειο ποίημα, όμως, η ποίηση είναι η πιο ανέξοδη ψυχανάλυση", συνέχισε ο ποιητής.

Ο κος Σταθόγιανης αναφέρθηκε στον τρόπο που οι ίδιος γράφει, "Τα δικά μου ποιήματα κινούνται στο μεταίχμιο με τον πεζό λόγο", είπε και απήγγειλε ένα ποίημα που έγραψε ο ίδιος για τον ποιητή Λωτρεαμόν, με τίτλο "Ο ποιητής". "Κοίτα σύμπτωση", είπε ο κος Πατρίκιος, "δεν ήμασταν συνεννοημένοι".

Στη συνέχεια μίλησε ο κος Πατρίκιος για τον τρόπο που αυτός γράφει. "Είμαι ηλικιωμένος πλέον. Είδα πολλά. Ξεκίνησα γράφοντας με μέτρο, με ομοιοκαταληξία. Για να φτάσεις σε πιο μοντέρνες μορφές γραφής, πρέπει να μαθητεύσεις στην κλασική μορφή", είπε και ως παραδείγματα ανέφερε τον Πικάσο τού οποίου τα πρώιμα έργα θύμιζαν Αναγέννηση και τον Γάλλο ποιητή Λουί Αραγκόν ο οποίος είναι καταπληκτικός και σε ρήμα και σε σουρεαλιστική γραφή. "Ο Αραγκόν", είπε ο ποιητής, "σε μία συγκέντρωση ρωτήθηκε από έναν κύριο από το κοινό αν με το σουρεαλισμό μπορεί κάποιος να γράψει ωραία ποιήματα". "Με όποιον τρόπο και να γράψεις, άμα είσαι μαλάκας, μαλακίες θα γράψεις", απάντησε ο Αραγκόν.

Συνεχίζοντας την ιστορία με τον Αραγκόν, ο κος Πατρίκιος μάς περιέγραψε την επίσκεψη στο εξοχικό του, στη Γαλλία. "Λεφτά έβγαλε από τα μυθιστορήματα, όχι από τα ποιήματα. Έτσι, ο Αραγκόν αγόρασε ένα εξοχικό σπίτι που είχε και έναν νερόμυλο. Στη διαθήκη του το μεταβίβασε στο κράτος και έγινε μουσείο. Όταν βρέθηκαν στο καθιστικό, η ξεναγός μάς είπε ότι εδώ ο Αραγκόν δεχόταν τους φίλους του για να τους απαγγείλει τα νέα του ποιήματα. Όταν αυτοί μετά από πολύ ώρα κουράζονταν και κοιμόταν, έβαζε μπροστά το νερόμυλο ο οποίος έκανε έναν εκκωφαντικό θόρυβο, τους ξυπνούσε και συνέχιζε".

"Σε αυτό το εξοχικό είναι θαμμένη η σύζυγος τού Αραγκόν, Έλσα. Στην πλάκα τού τάφου είναι γραμμένοι στίχοι τού άντρα της. Διάβασα τους στίχους και έμεινα κατάπληκτος, 'Εκκωφαντικός θόρυβος τής σιωπής', αυτή η φράση είναι τού Αραγκόν! Τι τιμή να γράφεις κάτι και αυτό να γίνεται κτήμα όλου τού κόσμου!"

Το πρώτο ποίημα τού ποιητή Πατρίκιου με τίτλο "Αν βρεις", δημοσιεύτηκε το 1943 στο περιοδικό "Ξεκίνημα τής νιότης", όταν ο ίδιος ήταν 15 ετών. "Είναι από τα ελάχιστα είπε που θυμάμαι απ' έξω", είπε ο ποιητής και απάγγειλε αυτό το ποίημα στο κοινό.

Kαι οι δύο ποιητές στη συνέχεια, διάβασαν εναλλάξ ποιήματά τους. Είναι διαφορετικό να ακούς ένα ποίημα από τον ίδιο το δημιουργό του. Σου μεταφέρει και αυτό που ο ίδιος ένιωθε όταν το έγραφε και όχι αυτό που ο καθένας μας αντιλαμβάνεται. Μερικές χαρακτηριστικές φράσεις από τα ποιήματα που ακούστηκαν, έτσι, σκόρπια, όπως τα ξεχώρισε ο γράφων.

"...με ταξίδευες όλο το δρόμο, από το αγρίμι ως τον άνθρωπο...", "...ο αγαπημένος φίλος, έπειτα εχθρός, έπειτα ξένος...", "...αξύριστοι μοιάζουμε πολύ, το ίδιο θα αγκυλωθεί το μάγουλό σου...", "...την ποίηση, μόνον στην απειλή τής εγκατάλειψης τής αγαπάμε...".

Ακολούθησε μία πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση των ποιητών με το κοινό που έδειξε το βαθύ προβληματισμό απλών αναγνωστών.

"Αυτή η ανέξοδη ψυχανάλυση που λέτε, είναι μοναχική. Γιατί μοιράζεστε τη μοναξιά σας;", ρωτήθηκαν οι ποιητές. "Η ποίηση είναι μοναχική μόνον στο γράψιμο. Μέσω των άλλων ψάχνουμε τον εαυτό μας. Η μοναξιά είναι η απόλυτη κόλαση", είπε ο κος Πατρίκιος και συμπλήρωσε ο κος Σταθόγιαννης, "Μόνο το γράψιμο είναι επικοινωνία. Η γέφυρα, η σχέση, αποκτά υπόσταση μόνον όταν συναντά τον απέναντι. Η ποίηση δίνει στον καθένα διαφορετικά πράγματα, οι επικοινωνιακές διαδικασίες δεν είναι ίδιες σε όλους μας".

Μεταξύ των άλλων ενδιαφερουσών ερωτήσεων, απαντήσεων αλλά και τοποθετήσεων, τέθηκε και το δημοφιλές θέμα σε κάθε τέτοια συζήτηση, η θέση τής διανόησης στην καταστροφή που συντελείται στη χώρα μας.

"Δεν υπάρχει σιωπή", είπε ο κος Πατρίκιος. "Σε καμία άλλη εποχή δεν είχαμε τέτοια πληθώρα έκφρασης. Ίσως για την αίσθηση τής απουσίας τής διανόησης να φταίει το ότι θεωρούμε κάτι ως παρέμβαση, μόνον όταν συμφωνούμε με αυτό ή αυτό επιβεβαιώνει τα δικά μας πιστεύω".

Συμπλήρωσε ο κος Σταθόγιαννης ότι "Η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τα ΜΜΕ γενικά είναι αυτά που δεν σκίζονται και τόσο και όχι οι διανοούμενοι που σιωπούν. Θεωρούμε ότι παίρνουν θέση μόνον όταν συμφωνούμε μαζί τους. Δεν υπάρχει μία αλήθεια από πολλές".

"Οι διανοητές ανέκαθεν δέχονταν τέτοια πυρά, ακόμα και οι μεγάλοι, ο Σολωμός, ο Ελύτης. Ο Ελύτης, που 6 χρόνια στο Παρίσι δεν είπε τίποτα για τη χούντα, για να μη μπλέξει. Ο Καβάφης δεν ήταν μόνον ομοφυλόφιλος, ήταν και μαρξιστής, υπάρχουν αποδείξεις των σχέσεων που είχε με τον Σκληρό. Από την άλλη, ο Ρεμπώ, που από τα 15 έως τα 20 χρόνια του, έγραψε σπουδαία ποιήματα, σπατάλησε το υπόλοιπο τής ζωής του στο λαθρεμπόριο όπλων, για μα γίνει πλούσιος. Ο Βιγιόν ήταν ληστής και στο τέλος τον κρέμασαν", είπε ο κος Πατρίκιος και συμπλήρωσε, "Πάει καιρός από τότε που πίστευα ότι οι καλοί άνθρωποι κάνουν καλά έργα και οι κακοί, κακά", τονίζοντας την ανθρώπινη πλευρά των δημιουργών.

Τη βραδιά έκλεισε με μία προσωπική μαρτυρία από το Μεξικό που βρέθηκε τιμώμενος για έργο του το οποίο μεταφράστηκε εκεί. "Στο τέλος με πλησίασε ένας κύριος, εργάτης όπως αποδείχτηκε, και μου είπε ότι πρώτη φορά άκουσε ποίημα για τη δική του περίπτωση, τις μηχανές που του έκοψαν τα χέρια, σηκώνοντας και δείχνοντάς μου τα κομμένα του χέρια. Να αυτές είναι οι στιγμές ενός δημιουργού".

Ολόκληρο το φωτορεπορτάζ σε άλμπουμ τού Facebook.
Σχετικά με τους ποιητές, "Τίτο Πατρίκιο" και "Πάνο Σταθόγιαννη".