Βιβλίο Κάτω τα όπλα!
Συγγραφέας Bertha von Suttner
Κατηγορία Μυθιστόρημα επιοχής
Εκδότης Υψικάμινος
Συντάκτης-ρια Αναστασία Δημακοπούλου

Το διάβασες;
Πες τη γνώμη σου στο Bookia!
Βαθμολόγησε στο Bookia αυτό το βιβλίο και γενικά τα βιβλία που διαβάζεις!

Το «Κάτω τα όπλα!» της Bertha von Suttner δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα. Είναι μια φλογερή κραυγή ενάντια στον πόλεμο και ένας ύμνος για την ειρήνη. Με πάθος και ιδεαλισμό, η συγγραφέας υψώνει τη φωνή της απέναντι στον παραλογισμό της βίας, μετατρέποντας την προσωπική ιστορία της ηρωίδας σε καθολικό μήνυμα ανθρωπιάς.

Η Bertha von Suttner, Αυστριακή κόμισσα και ακτιβίστρια, άφησε ανεξίτηλο το στίγμα της στην παγκόσμια ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 1905. Το έργο της, με τον πρωτότυπο τίτλο Die Waffen nieder! (1889), αποτελεί ένα ιστορικό μυθιστόρημα που αποκαλύπτει με δραματική δύναμη την τραγικότητα του πολέμου, φωτίζοντας την απώλεια, τον πόνο και την ανάγκη για ειρηνική συνύπαρξη.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε μορφή αυτοβιογραφικής αφήγησης από την ηρωίδα Μάρθα Άλτσερ, μια γυναίκα της αυστριακής αριστοκρατίας. Η ιστορία της εκτείνεται σε τέσσερις δεκαετίες και περιγράφει την προσωπική της μεταμόρφωση από μια ρομαντική νεαρή κοπέλα σε μια γυναίκα που δεν είναι απλώς υπέρ της ειρήνης από συναίσθημα ή αυθόρμητη διάθεση, αλλά έχει αποκτήσει βαθιά επίγνωση των συνεπειών του πολέμου και έχει διαμορφώσει μια σταθερή στάση ζωής απέναντι στη βία.

Η ηρωίδα του έργου έρχεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες των πολέμων που συγκλόνισαν την Ευρώπη τον 19ο αιώνα. Χάνει συζύγους, φίλους και συγγενείς, και μέσα από αυτές τις απώλειες διαμορφώνει μια βαθιά συνείδηση ενάντια στη βία και τον πόλεμο. Η εσωτερική μεταμόρφωση της πρωταγωνίστριας από την αθωότητα και την απλή πίστη στην βαθύτερη κατανόηση των πραγμάτων αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα του μυθιστορήματος. Μετά το θάνατο και του δεύτερου συζύγου της, στον πόλεμο του 1870, η ηρωίδα αφιερώνεται στον αγώνα για την ειρήνη, γράφει άρθρα, δίνει διαλέξεις και συμμετέχει ενεργά σε διεθνή συνέδρια. Σκοπός της είναι να προβάλλει την εμπειρία του πολέμου, όχι από το πεδίο της μάχης, αλλά από το σπίτι, το νοσοκομείο,  να προβάλλει το πένθος. Η συγγραφέας δείχνει πως οι γυναίκες, ως σύμβολα προστασίας της οικογένειας και αγάπης, έχουν χρέος να υψώσουν φωνή ενάντια στη βία. Η γυναικεία φύση, συνδεδεμένη με τη μητρότητα και τη φροντίδα έχει χρέος ν΄αντιταχθεί στο παράλογο του πολέμου.

Ωστόσο το κείμενο δεν μένει μόνο στο προσωπικό δράμα. Έχει σαφή πολιτική διάσταση, καθώς καταγγέλλει τον παραλογισμό της βίας και θέτει το ζήτημα της ειρήνης ως ανάγκη, κοινωνική και ηθική. Έτσι, η προσωπική ιστορία λειτουργεί και ως πολιτικό μήνυμα.

Η αφήγηση είναι έντονα συναισθηματική, γιατί αποτυπώνει τον πόνο, το πένθος και την αγωνία της πρωταγωνίστριας. Μέσα από τις προσωπικές της εμπειρίες, ο αναγνώστης έρχεται σε άμεση επαφή με τις συνέπειες του πολέμου στην ανθρώπινη ζωή.

Η Suttner χρησιμοποιεί καθημερινή, κατανοητή γλώσσα, χωρίς εξεζητημένες εκφράσεις. Η αφήγηση είναι προσωπική και βιωματική, καθώς η πρωταγωνίστρια μιλά σε πρώτο πρόσωπο, σαν να εξομολογείται.

Η γλώσσα είναι έντονα συναισθηματική, ρητορική και στοχαστική, βιωματική με αναφορές στον πόνο, την απώλεια, την αγωνία και την ελπίδα. Η συγγραφέας, μέσω της ηρωίδας της, δείχνει ανοιχτά το πόσο ευάλωτη είναι, γεγονός που κάνει την αφήγηση πιο αυθεντική. Η συγγραφέας ασκεί δριμεία κριτική, κοινωνική και πολιτική, αρχικά απέναντι στην αριστοκρατία που προωθεί τον πόλεμο για λόγους τιμής και στην συνέχεια στην πολιτική εξουσία, που θυσιάζει λαούς για εθνικά συμφέροντα. Η γλώσσα έχει και διδακτικό χαρακτήρα, καθώς η ηρωίδα συχνά απευθύνεται στον αναγνώστη με παραδείγματα, ρητορικά ερωτήματα και προβληματισμούς, προκειμένου να ενισχύσει τα επιχειρήματά της με απώτερο σκοπό, να τον αφυπνίσει.

Το μυθιστόρημα φωτίζει την ανθρώπινη πλευρά της πολεμικής σύρραξης, τον πόνο των οικογενειών, το πένθος, την καταστροφή της καθημερινής ζωής. Δεν εστιάζει στις στρατιωτικές πράξεις, αλλά στις συνέπειες που αφήνουν πίσω τους. Έτσι, αναδεικνύεται η ανάγκη για ειρηνική συνύπαρξη και η αξία της ζωής απέναντι στην παράλογη θυσία.

Ενδεικτικές φράσεις:

«Κάτω τα όπλα! Αυτή η κραυγή πρέπει να διαπεράσει τον κόσμο, να ξυπνήσει τις συνειδήσεις, να σώσει τις ζωές που τώρα θυσιάζονται άσκοπα.»

«Έχασα τον άντρα μου για μια υπόθεση που δεν καταλάβαινα. Μου είπαν ότι πέθανε για την πατρίδα. Μα εγώ ήθελα τον άνθρωπό μου, όχι την πατρίδα.»

«Ποιος αποφασίζει ποιο παιδί θα ζήσει και ποιο θα πεθάνει; Ένας στρατηγός με χρυσά κουμπιά;»

«Τί σημασία έχει αν είναι Βαυαρός ή Τούρκος, Γερμανός, Γάλλος ή Ινδιάνος: ο πολεμιστής που μάχεται για την ζωή του και εκπαιδεύτηκε να σκοτώνει έχει πάψει από καιρό να είναι ανθρώπινος. Αυτό που αφυπνίστηκε και με την βία ορθώθηκε μέσα του , είναι το θηρίο».

«ο πόλεμος είναι η απάρνηση του πολιτισμού, άρα θα πρέπει εξαιτίας του να εκλείψουν όλα τα επιτεύγματα, μία επιστροφή στην αγριότητα είναι ο πόλεμος, άρα θα πρέπει να έχει ως συνέπεια κάθε τι άγριο- και μεταξύ αυτών και εκείνο που μισεί τόσο πολύ ο κάθε εξευγενισμένος άνθρωπος: τη βρομιά.»

Το βιβλίο πραγματικά βρίθει από στοχαστικούς συλλογισμούς και ιστορικές αναφορές.

Η Bertha von Suttner χρησιμοποιεί τη λογοτεχνία, όχι μόνο για να διηγηθεί μια ιστορία, αλλά για να καταγγείλει τον πόλεμο και να καλέσει σε δράση με σκοπό την  ειρήνη. Το έργο λειτουργεί ως λογοτεχνικό μανιφέστο για την ειρήνη. Το προσωπικό δράμα γίνεται φωνή μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Εν κατακλείδι το «Κάτω τα όπλα!» της Bertha von Suttner παραμένει ένα έργο με διαχρονική αξία, γιατί μέσα από την προσωπική ιστορία της ηρωίδας αναδεικνύει την οδύνη του πολέμου και την ανάγκη για ειρήνη. Με πάθος και αποφασιστικότητα στον πολιτικό λόγο, η συγγραφέας μετατρέπει τη λογοτεχνία σε κάλεσμα ανθρωπιάς, υπενθυμίζοντας ότι η ειρήνη δεν είναι απλώς ιδανικό, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη ζωή.