Για να μην τρομάζει κανείς, ξεκαθαρίζω ότι ο μαγικός ρεαλισμός κι εγώ δεν τα πάμε και πολύ καλά. Αλλά σε τούτο το βιβλίο ήταν μόνο μια πινελιά, ένα κατιτίς που προσέθετε ένα έξτρα ενδιαφέρον στην εξέλιξη, ένας δείκτης που μας παρείχε πληροφορίες για τον ψυχιμό κάποιους από τους ήρωες χωρίς να χρειαστούν πολλά λόγια.

Σε ένα χωριό όπου η ζωή κυλά προβλέψιμα, η Αθανασία αρνείται να μπει στο καλούπι που της επιβάλλουν. Μέχρι κάποια στιγμή τουλάχιστον... Δημιουργεί οικογένεια κι από κει και πέρα παρακολουθούμε πώς διαμορφώνεται η ζωή των μελών της μέσα από γεγονότα συνταρακτικά... (Δεν λέω περισσότερα για να μην κάνει σπόιλερ.)

Είναι απίστευτο ότι αυτό είναι το πρώτο βιβλίο της συγγραφέως. Έχει μία αξιοθαύμαστη αίσθηση του μέτρου τόσο στα ποικίλματα του κειμένου όσο και στις περιγραφές και τις αντιδράσεις των ηρώων, την οποία σπάνια συναντάμε σε πρωτοεμφανιζόμενους.

Ανυπομονώ για το επόμενό της.

Ένα κοινωνικό μυθιστόρημα που με κέρδισε από τις πρώτες σελίδες και κράτησε το ενδιαφέρον μου αμείωτο μέχρι το τέλος. Σε όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης υπάρχει μια συνεχής, υπόκωφη ένταση, ένα αίσθημα πως κάτι καραδοκεί κάτω από την επιφάνεια, όπως ακριβώς και τα τραύματα που μας καταδιώκουν, μας διαμορφώνουν και κάποιες φορές, καταφέρνουν να μας αλλάξουν ή ακόμη και να καταστρέψουν τη ζωή μας.

Η ιστορία μάς μεταφέρει στην δεκαετία του '70, σε μια εποχή όπου η θέση της γυναίκας ήταν ασφυκτικά περιορισμένη και η εξάρτησή της από τον άνδρα σχεδόν αυτονόητη. Μέσα από την αφήγηση ένιωσα πως βίωσα τις νοοτροπίες, τις κοινωνικές τα συμπεριφορικά μοτίβα μιας ολόκληρης εποχής.

Και όλα αυτά μέσα από μια εξαιρετικά μεστή γραφή. Μια γραφή που ξέρει πολύ καλά τι θέλει να πει και το λέει με αυτοπεποίθηση, χωρίς να εκβιάζει το συναίσθημα ή το μήνυμά της.

Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι ένα βιβλίο για το τίμημα που καλείται να πληρώσει κανείς προκειμένου να ελευθερωθεί από τα δεσμά των οικογενειακών τραυμάτων. Για όσα κληρονομούμε χωρίς να τα έχουμε επιλέξει και για τη δύναμη που απαιτείται ώστε κάποια στιγμή να πούμε "ως εδώ".

Και το τέλος… Έκλεισα το βιβλίο ανατριχιασμένη. Από εκείνα τα φινάλε που δεν τελειώνουν μαζί με την τελευταία σελίδα, αλλά συνεχίζουν να δουλεύουν μέσα σου για ώρα.

Ανυπομονώ για το επόμενο έργο της συγγραφέως.

Το μυθιστόρημα της Νόνικας Κωνσταντουδάκη «Νερό που σωπαίνει» είναι ένα βιβλίο που κρατά τον αναγνώστη από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα. Ήρωες που χτίζονται λέξη προς λέξη, γραφή μεστή και λογοτεχνικά άρτια και μια υπόθεση με ανατροπές που σοκάρουν.

Η Αθανασία είναι μια γυναίκα που ευλογήθηκε με ένα ιδιαίτερο χάρισμα, το οποίο καλείται από μικρό παιδί ν’ αποσιωπήσει, καθώς η κοινωνία δεν είναι έτοιμη να το αποδεχτεί. Για να μη στιγματιστεί, σχεδόν ξεχνά τη μεταφυσική σχέση της με το νερό, που αλλάζει ροή ανάλογα με τα συναισθήματά της κι επιδίδεται σε μια ζωή καθ’ όλα φυσιολογική, με μόνες διεξόδους τις βόλτες με το άλογό της και το αγαπημένο της ποτάμι.

Στο επαρχιακό σκηνικό των Λουτρών, η οικογένειά της ζει μια ήρεμη ζωή. Ο Σταύρος, ένας σύζυγος υποστηρικτικός, αποδέχεται την ατίθαση φύση της και δεν την πιέζει να μετακομίσουν στην Πάτρα, κοντά στους ευκατάστατους, αλλά τυπολατρικούς κι επιτηδευμένους γονείς του.

Οι κόρες τους, Αλκμήνη και Ρήνη μεγαλώνουν, ενώ η Αθανασία βυθίζεται όλο και πιο πολύ σε μια ανεξήγητη θλίψη που προσπαθεί να καταπιέσει, ώσπου μια απρόσμενη ανατροπή της μοίρας φέρνει τα πάνω κάτω και η φυσιολογική τους ζωή παρεκκλίνει ριζικά.

Η υπόθεσή του βιβλίου κυλά σαν το ποτάμι που κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Άλλοτε ήρεμο και δροσερό, άλλοτε ορμητικό, με τα νερά του να φουσκώνουν και να μαίνονται. Οι πέτρες στον βυθό του, γίνονται μάρτυρες των εμποδίων της ζωής και οι βράχοι κατευθύνουν την πορεία του σε διαφορετικές από το αναμενόμενο πορείες. Το νερό έχει δική του βούληση κι αυτή υποτάσσεται στη διάθεση της Αθανασίας, είτε εκείνη είναι παρούσα είτε απούσα.

Η γλώσσα της Νόνικας ρέει κατά τον ίδιο τρόπο. Με γραφή ώριμη, μεταφέρει την ψυχοσύνθεση των ηρώων με τόσο ζωντανό τρόπο, που ο αναγνώστης νιώθει πως τους γνωρίζει έναν έναν προσωπικά. Τα ιδιαίτερα κίνητρά τους, τα τραύματά τους κι οι νοοτροπίες τους σκιαγραφούνται μέσα από κινήσεις, λέξεις και σχέσεις που αναδεικνύονται μέσα από την τριβή της καθημερινότητας, αλλά και την αντιμετώπιση των απρόοπτων συμβάντων. Χαρακτήρες μοναδικοί, με βάθος, εσωτερικές συγκρούσεις και αντιθέσεις, δοκιμάζονται από τη ζωή και επιλέγουν να σταθούν, να πέσουν ή να κρατηθούν από ό,τι νομίζουν πως μπορεί να τους δώσει λίγη ζωή ακόμα.

Το στοιχείο του μαγικού ρεαλισμού που η Νόνικα χρησιμοποιεί είναι το επιστέγασμα μιας ήδη καλοχτισμένης ιστορίας. Μέσα από το νερό, τα κεντρικά νοήματα διατρέχουν όλο το βιβλίο˙ η θέση των γυναικών στην κοινωνία του 1960, η καταπίεση της διαφορετικότητας, οι τυπικές οικογενειακές σχέσεις, τα εγκλήματα που συγκαλύπτονται. Κυριότερο όλων, τα μυστικά που δεν τολμούν να βγουν στην επιφάνεια για να μην πνίξουν εκείνους που τα κρατούν και καταλήγουν να γίνονται βάρος από γενιά σε γενιά, διαμορφώνοντας τις επιλογές και εν τέλει τις ζωές τους. Μέσα σε όλα αυτά, η εξέγερση του Πολυτεχνείου έρχεται να συμβολίσει το επερχόμενο τέλος της καταπίεσης.

Το «Νερό που σωπαίνει» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί, όχι μόνο γιατί είναι ένα εξαίρετο ανάγνωσμα που καθηλώνει τον αναγνώστη, αλλά κι επειδή μεταφέρει ένα καίριο μήνυμα. Πως η αλήθεια, όπως και το νερό, πάντα βρίσκει τρόπο ν’ ακουστεί ακόμα κι αν χρειαστεί να περάσουν χρόνια. Η καταπίεσή της δεν υπόσχεται αιώνια σιωπή, γι’ αυτό κι όταν βρει διέξοδο, ξεσπά και παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά της, προσφέροντας λύτρωση στα διαγενεακά τραύματα με τον δικό της μοναδικό, αλλά και μοιραίο τρόπο.

Ένα βιβλίο που δυσκολεύεται ο αναγνώστης να το αφήσει!Οι χαρακτήρες, η πλοκή, οι ανατροπές δημιουργούν ένα κλίμα κινηματογραφικό....Η Νόνικα έχει πλάσει χαρακτήρες με δική τους προσωπικότητα, συγκεκριμένη ψυχοσύνθεση και έχει διαμορφώσει έτσι τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση, ώστε να κατανοεί ο αναγνώστης καλύτερα τον κάθε χαρακτήρα αλλά και να προωθείται η εξέλιξη της ιστορίας της....

Ευρηματικό, μεστό,ένα κείμενο που πραγματικά διαβάζεται ασταμάτητα και μετά το τέλος του,θες να το ξαναδιαβάσεις για να συλλάβεις καλύτερα τα νοήματα που κρύβονται κάτω απ το πρώτο επίπεδο!

Ένα βιβλίο που το θυμάσαι για καιρό,αφού το έχεις διαβάσει....

Όταν έμαθα ότι το Νερό που σωπαίνει είναι το πρώτο βιβλίο της Νόνικας Κωνσταντουδάκη ξαφνιάστηκα. Το ξεκίνησα χαλαρά, πιστεύοντας πως θα διαβάσω μια οικογενειακή ιστορία, ίσως μια σάγκα. Μια ιστορία γυναικών, τόπων και μνήμης. Γρήγορα όμως καταλαβαίνα ότι κάτω από την επιφάνεια υπάρχει κάτι πιο βαθύ. Κατά τη γνώμη μου, η σύλληψη της ιστορίας την οποία πραγματεύεται η Νόνικα είναι από τα πιο δυνατά σημεία του βιβλίου. Δεν δημιουργεί απλώς μια πλοκή, αλλά μια ολόκληρη γενεαλογία ανθρώπων, ιστοριών και σιωπών.

Το μυθιστόρημα καλύπτει μια μεγάλη χρονική περίοδο, από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα μέχρι τη δικτατορία και τη Μεταπολίτευση, με έμφαση στα χρόνια 1971-1974. Αυτό το χρονικό εύρος δεν είναι διακοσμητικό, αλλά οργανικό μέρος της αφήγησης. Οι εποχές, οι πόλεις και οι κοινωνικές συμβάσεις αλλάζουν, αλλά κάποια πράγματα παραμένουν οδυνηρά όμοια, όπως οι φόβοι που κληρονομούνται, οι ρόλοι που επιβάλλονται, τα οικογενειακά μυστικά και οι γυναικείες ζωές που προσπαθούν να βρουν χώρο σε έναν κόσμο που τις περιορίζει.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του βιβλίου, ο μαγικός ρεαλισμός τον οποίο πάντα λάτρευα και πάντα θα λατρεύω. Για όποιον δεν είναι εξοικειωμένος με τον όρο, μαγικός ρεαλισμός δεν σημαίνει παραμύθι. Σημαίνει ότι σε έναν ρεαλιστικό κόσμο εισχωρεί το ανεξήγητο και το παράδοξο, σαν μέρος της καθημερινότητας. Οι άνθρωποι μπορεί να το φοβούνται, να το αποφεύγουν ή να το αποδέχονται, αλλά δεν το βλέπουν απαραίτητα ως κάτι ξένο. Είναι εκεί, όπως η μνήμη, το τραύμα, το προαίσθημα και η ενοχή.

Στο Νερό που σωπαίνει λοιπόν, το μεταφυσικό στοιχείο υπάρχει, αλλά μόνο όσο χρειάζεται, και αυτό το θεωρώ μεγάλο πλεονέκτημα. Το νερό, οι παραξενιές του και η αίσθηση ότι η φύση ξέρει περισσότερα από τους ανθρώπους λειτουργούν υπόγεια. Δεν ακυρώνουν τον ρεαλισμό του βιβλίου, αλλά τον κάνουν πιο βαθύ.

Ένα ακόμη δυνατό σημείο είναι οι χαρακτήρες. Η Νόνικα δεν δημιουργεί απλούς ρόλους που υπάρχουν μόνο για να εξυπηρετήσουν την πλοκή. Οι ηρωίδες της έχουν σώμα, παρελθόν, αντιφάσεις, επιθυμίες, θυμό και φόβο. Βρίσκονται εκεί για να μας θυμίζουν ότι όλοι γεννιόμαστε μέσα σε ιστορίες που έχουν ξεκινήσει πριν από εμάς. Κάποιες μας προστατεύουν, κάποιες άλλες μας πληγώνουν, ενώ κάποιες απλά τις κουβαλάμε σαν εκ γενετής σημάδι.

Το επόμενο που θέλω να υπογραμμίσω είναι η γραφή της Νόνικας, που είναι εντυπωσιακά ώριμη. Το αναφέρω αυτό γιατί δεν είναι καθόλου αυτονόητο. Προσωπικά, όπως έχω ήδη πει και στην ίδια, τέτοια ωριμότητα στη γραφή, τόση αφηγηματική ψυχραιμία και αίσθηση μέτρου θα περίμενα να βρω σε μια καταξιωμένη συγγραφέα σαράντα ή σαράντα πέντε ετών, με τρία τέσσερα βιβλία στο ενεργητικό της.

Εδώ όμως έχουμε μια πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέα, που όμως δείχνει να γνωρίζει πολύ καλά τι θέλει να κάνει, πού θέλει να οδηγήσει τον αναγνώστη και, κυρίως, πότε πρέπει να σταματήσει. Το να ξέρεις πότε να σταματάς είναι τεράστια υπόθεση στη λογοτεχνία.

Οι περιγραφές της είναι όμορφες, μεστές και το πιο σημαντικό, δεν βαραίνουν το κείμενο. Δεν υπάρχουν περιττές εικόνες μόνο για εντυπωσιασμό. Κάθε περιγραφή έχει ρόλο: Χτίζει ατμόσφαιρα, αποκαλύπτει χαρακτήρα, προοικονομεί, βαθαίνει τη σκηνή ή μεταφέρει τον αναγνώστη σε έναν τόπο που είναι ζωντανός οργανισμός. Τα Λουτρά, η Πάτρα, ο Πειραιάς, η Αθήνα της δικτατορίας αναπνέουν μαζί με τους ήρωες του βιβλίου.

Θέλω να προσθέσω ότι, ως γνήσια Πειραιώτισσα, αγάπησα ιδιαίτερα την αναφορά στη μεγάλη πλημμύρα του Πειραιά (αν θυμάμαι καλά –γιατί ήμουν και πιτσιρίκι τότε– είχε γίνει τον Νοέμβρη του 1981, κάμποσους μήνες μετά τον μεγάλο σεισμό, και 40 περίπου άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους). Ακόμα κι αν στο μυθιστόρημα η συγγραφέας αλλάζει τον χρόνο και την εντάσσει στη δική της μυθοπλασία, η επιλογή είναι πολύ εύστοχη.

Η πλημμύρα εδώ δεν είναι απλώς μια φυσική καταστροφή. Είναι η στιγμή που ο κόσμος χάνει το σχήμα του. Το νερό, που και πάλι παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, εισβάλλει εκεί όπου οι άνθρωποι νόμιζαν ότι έχουν τον έλεγχο. Σβήνει ίχνη, παρασύρει αποδείξεις, καταπίνει ενοχές. Είναι ένα γεγονός που ταιριάζει απόλυτα με την κεντρική ιδέα του βιβλίου:

Ό,τι καταπιέζεται, ό,τι θάβεται, ό,τι σωπαίνει, κάποια στιγμή επιστρέφει. Και επιστρέφει χωρίς να ρωτήσει κανέναν.

Ακόμα κάτι που ξεχώρισα είναι ότι το μυθιστόρημα δεν βασίζεται μόνο σε ένα εύρημα. Δεν είναι μόνο η ιδέα του νερού, το μεταφυσικό στοιχείο ή η οικογενειακή τραγωδία. Είναι ο τρόπος που όλα αυτά συνδέονται μεταξύ τους.

Το βιβλίο μιλά για τη βία, αλλά δεν την εκμεταλλεύεται.

Μιλά για τον έρωτα, αλλά δεν τον εξιδανικεύει.

Μιλά για τη μητρότητα, αλλά δεν την αγιοποιεί.

Μιλά για την οικογένεια, αλλά δεν την αντιμετωπίζει ως ασφαλές καταφύγιο.

Και αυτό το βρίσκω πολύ δύσκολο να το πετύχεις, πόσο μάλλον όταν είσαι ένας νέος συγγραφέας. Η Νόνικα το πέτυχε.

Το Νερό που σωπαίνει είναι ένα μυθιστόρημα για τις σιωπές που περνούν από γενιά σε γενιά, για τα μυστικά που αλλάζουν μορφή αλλά δεν χάνουν το βάρος τους, για τις γυναίκες που προσπαθούν να ανθίσουν σε εποχές που τις θέλουν υπάκουες, ήσυχες και προβλέψιμες. Είναι επίσης ένα μυθιστόρημα για τη μνήμη, την ενοχή και τη δύναμη της αφήγησης να δίνει ξανά φωνή σε όσα έμειναν θαμμένα.

Σκέφτομαι πως πάντα θα υπάρχει κάτι που μας θυμίζει ότι η σιωπή δεν είναι ποτέ κενή. Πάντα κρύβει κάτι μέσα της: Άλλοτε φόβο, άλλοτε αγάπη, άλλοτε αλήθεια, άλλοτε έγκλημα.

Το ίδιο και το νερό. Ακόμα κι όταν σωπαίνει, δεν σταματά ποτέ να θυμάται και να μιλάει όταν έχει κάτι να πει.

Υπάρχουν βιβλία που σε αναγκάζουν να σταματήσεις για λίγο, γιατί όσα μόλις διάβασες δεν σε αφήνουν να γυρίσεις αμέσως την επόμενη σελίδα.Αυτό μου συνέβη με το «Νερό που σωπαίνει».Δυσκολεύομαι να πιστέψω πως πρόκειται για το πρώτο μυθιστόρημα της Νόνικα. Η γραφή της είναι ώριμη, μεστή και βαθιά ατμοσφαιρική, ενώ η ιστορία ξεδιπλώνεται με ένταση και ευαισθησία, χωρίς να καταφεύγει σε εύκολες συγκινήσεις.Υπήρξαν σκηνές που με συγκλόνισαν τόσο, ώστε έκλεισα το βιβλίο για λίγα λεπτά. Χρειαζόμουν αυτή τη μικρή παύση για να χωρέσω μέσα μου όσα είχα μόλις διαβάσει. Αυτό, για μένα, είναι η μεγαλύτερη δύναμη ενός βιβλίου: να συνεχίζει να μιλά όταν οι σελίδες του έχουν ήδη κλείσει.Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα που δεν μένει μόνο στη μνήμη, αλλά αφήνει το αποτύπωμά του. Αν αυτό είναι το πρώτο δείγμα γραφής της συγγραφέως, τότε το λογοτεχνικό της ταξίδι προμηνύεται ιδιαίτερα ενδιαφέρον.